Wersja polska nglish version
   

Studia Socjologiczne nr 4/2001 (163)

Artykuły

Agnieszka Kolasa-Nowak: Socjolog w poszukiwaniu przeszłości: socjologia historyczna Charlesa Tilly'ego:

W ostatnich dekadach rozwija się nurt socjologii historycznej, która w nowy, interesujący sposób ożywia tradycje historyzmu w naukach społecznych. Jednocześnie wpisuje się we współczesne drogi rozwoju refleksji teoretycznej w socjologii.

Celem artykułu jest prezentacja dorobku amerykańskiej socjologii historycznej na przykładzie praktyki badawczej Charlesa Tilly'ego. Należy on do czołowych przedstawicieli.socjologii historycznej, łącząc główne jej rysy.

Analiza obejmuje opis problematyki i  stosowanych przez Charlesa Tilly'ego metod badawczych. Zawiera także rekonstrukcję jego założeń metodologicznych i stanowiska teoretycznego. Prezentuje cechy charakterystyczne jego socjologii historycznej oraz omawia znaczenie i przydatność tego nurtu w socjologii współczesnej.

Artykuł stanowi ponadto próbę ukazania obecnej w twórczości Tilly'ego ewolucji inspiracji teoretycznych od ujęć modernizacyjnych, przez teorię gier i wyborów racjonalnych, aż po modele interakcji strategicznych oraz analizę relacyjną i sieciową.

Główne pojęcia: amerykańska socjologia historyczna, historia społeczna, wspólczesne kierunki teoretyczne.

Pawel Woroniecki: Solidarność w gospodarce rynkowej. Próba analizy problemu:

Niniejszy artykuł stanowi propozycję wprowadzenia do języka opisu transformacji niektórych rozróżnień zawartych w klasycznej koncepcji solidarności rozwijanej dotychczas w  ramach socjologii pozytywistycznej oraz - niezależnie - w refleksji teoretycznej katolickiej myśli społecznej (Osvald von Nell-Breuning). Tym, co umożliwia odwoływanie się zarówno do podejścia pozytywistycznego (biorącego w nawias wszystko, co członkowie badanego społeczeństwa myślą o sobie samych) oraz do podejścia zorientowanego aksjologicznie (opisującego związki między obserwowanymi skutkami działań a podbudową aksjologiczną tych poglądów, które przywiązują znaczenie do wybranego aspektu przebiegu interakcji), jest zbieżność ogólnej orientacji teoretyczno-metodologicznej rozważań Emila Durkheima oraz Osvalda von Nell-Breuninga. Zbieżność tę tworzą następujące założenia: 1) tym, co istnieje realnie, jest tendencja do ujednolicania praktyk społecznych, 2) obserwację owej tendencji prowadzi się "od zewnątrz", 3) narzędziem prowadzenia obserwacji są arbitralnie wprowadzane przez badaczy rozróżnienia.

Stawiana jest teza, że uzależnienie przejawów solidarności od rodzaju styczności społecznych można ująć w  formie dyrektywy metodologicznej, która określa sposób dostosowywania konstrukcji narzędzi analizy.solidarności do cech dystynktywnych kontekstów, w których występuje to zjawisko.

Główne pojęcia: sankcja, grupa o ścisłej więzi wewnętrznej, grupa ekskluzywna, grupa elitystyczna, hipotetyczna sankcja restytucyjna.

Krzysztof Tymicki: Starokawalerstwo i staropanieństwo. Analiza zjawiska

Szeroki zakres analizy wchodzenia w  związki małżeńskie kontrastuje z brakiem opisu, zarówno w literaturze polskiej, jak i zagranicznej, zbiorowości osób, którym nie udaje się zawrzeć małżeństwa. Poniższy artykuł ma za zadanie wypełnić tę lukę poprzez analizę zbiorowości starych kawalerów i starych panien z  perspektywy socjologiczno-demograficznej. Punktem wyjścia jest demograficzna analiza procesu zawierania małżeństw, która ułatwia zbadanie wpływu tego procesu na proporcję osób bezżennych. Teoria doboru partnerskiego oraz rozważania nad wpływem struktury społecznej na rynek małżeński pozwalają skonstruować przewidywania co do społeczno-demograficznej charakterystyki opisywanej zbiorowości. Charakterystyka ta zostaje zbudowana na podstawie analizy materiału empirycznego zawartej w ostatniej części artykułu.

Główne pojęcia: starokawalerstwo, staropanieństwo, bezżenność, rynek małżeński, dobór partnerski, struktura społeczna.

Artykuł recenzyjny

  • Tomasz Woźniak: Postkomunizm i nieświadomość społeczna

Recenzje

  • Grzegorz Ekiert, Jan Kubik: Rebellious Civil Society. Popular Protest and Democratic Consolidntion in Poland, 1989-1993 (rec. Daria Łucka)
  • Jarosław Górniak: My i nasze pieniądze (rec. Henryk Domański)
  • Krzysztof Konecki: Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana (rec. Beata Glinka)
  • Socjotechnika - socjologiczny paradoks. Socjotechnika. Kontrowersje, rozwój, perspektywy. Pod redakcją Jerzego Kubina i Jerzego Kwaśniewskiego (rec. Paweł Błaszkiewicz)
  • Zrozumieć biednego. O dawnej i obecnej biedzie w Polsce. Pod redakcją Elżbiety Tarkowskiej (rec. Beata Borawska)
 
STUDIA SOCJOLOGICZNE
00-330 WARSZAWA, PAŁAC STASZICA, NOWY ŚWIAT 72, pokój 231
tel.: (+48-22) 657-28-61, fax: (22) 826-78-23