Wersja polska nglish version
   

Studia Socjologiczne nr 1/2002 (164)

Artykuły

Joanna Heidtman: Strukturalne i  indywidualne mechanizmy powstawania i dystrybucji władzy w sieciach konfliktu. Model teoretyczny i testy eksperymentalne:

Celem artykułu jest przedstawienie badań eksperymentalnych nad dystrybucją władzy w relacjach i strukturach konfliktu. Badania te testują przewidywania sieciowej teorii konfliktu należącej do szerszego programu teoretycznego teorii elementarnej. Konflikt jest tu zdefiniowany jako relacja, w której obie strony posiadają cenne zasoby podlegające negocjacji i podziałowi oraz sankcje negatywne, których mogą użyć przeciwko sobie, jeśli porozumienie nie zostanie zawarte. Podstawowym pytaniem teorii jest pytanie o to, jak zasoby zostaną podzielone pomiędzy aktorów społecznych, biorąc pod uwagę cechy struktury, reguły negocjacji oraz subiektywne prawdopodobieństwo straty w przypadku konfrontacji. Przedstawiony i testowany empirycznie model teoretyczny wykazuje, że przewaga wobec innych pozycji w  strukturze nie jest związana z cechami czy uzdolnieniami jednostki okupującej dane miejsce, nie wiąże się ze strukturą, to jest położeniem w  sieci oraz rodzajem powiązań pomiędzy pozycjami. Silne struktury konfliktu umożliwiają koncentrację oraz centralizację władzy na jednej pozycji w sieci. Pozycja ta uzyskuje maksymalne wyniki kosztem partnerów nawet jeśli jednostka ją zajmująca pozostaje całkowicie bierna. Przewaga we władzy jest jednak osłabiana przez umożliwienie aktorom swobodnej manipulacji sankcjami negatywnymi.

Główne pojęcia: struktura społeczna, relacja konfliktu, konfrontacja, władza, aktor

Anna E. Kubiak: Duchowość Nowej Ery:

Artykuł poświęcony jest problematyce współczesnej duchowości, zwanej New Age,

Nową Erą, Erą Wodnika. Autorka przedstawia rozważania dotyczące pojęcia "duchowość ", używanego obecnie bardzo często nie tylko w środowiskach New Age, ale również w obrębie kościołów (również kościoła katolickiego). Jest to więc zjawisko - wbrew krytyce ze strony kościoła katolickiego - ogarniające współczesną kulturę aż po femiwizm, psychoterapeutów, ekologów, mniejszości seksualne, etniczne, ruchy na rzecz pokoju. Do "duchowości" w kręgach New Age przynależą idee całościowości, kreatywności, wzajemnych powiązań i zależności oraz zaczerpnięte z medycyny komplementarnej i  psychoterapii idee uzdrawiania i integracji. "Duchowość" obejmować może świecką myśl (np. nauki, jak i troskę o środowisko. Pozwala objąć takie zjawiska, jak np.: ruchy ekologiczne, na rzecz praw zwierząt, wegetarianizm pozareligijny itp.

Główne pojęcia: New Age, Nowa Era, Era Wodnika, Duchowość Nowej Ery, religia sprywatyzowana, religijność doświadczenia, religia a la carte, religijne patchworki, indywidualizm w religijności, warsztaty duchowości.

Szymon Czarnik: O poglądach Polaków na udział państwa w gospodarce

Artykuł składa się z dwu części. W  pierwszej na podstawie wyników sondaży przeprowadzanych w ostatnich latach przez Centrum Badania Opinii Społecznej autor formułuje kilka ogólnych wniosków na temat kierunku i tempa przemżan, jakim ulegajd poglądy Polaków na rolę państwa w gospodarce. W drugiej części wykorzystano dane Polskiego Generalnego Sondażu Społecznego, aby pokazać strukturę tych poglądów oraz ich determinanty. Zastosowano model regresji liniowej, by ustalić, w jakim stopniu opinie o gospodarczych powinnościach rządu uwarunkowane sd socjoekonomicznymi cechami respondentów. Wykorzystano także analizę korelacyjną, do zbadania zależności pomiędzy etatyzmem ekonomicznym a óceną własnej sytuacji materialnej w perspektywie krótko- oraz długookresowej.

W dalszej kolejności poświęcono uwagę opiniom dominującym w elektoratach ugrupowań politycznych, biorących udział w wyborach parlamentarnych w latach 1991-1997. W  osobnym podrozdziale podkreślono niespójność poglądów ekonomicznych Polaków i wypływające stąd trudności dla analiz teoretycznyc62. Na zakończenie przedstawiono pokrótce, jak opinie Polaków przedstawiają się na tle innych społeczeństw. W szczególności zwrócono uwagę na podobieństwo poglądów na opiekuńczą rolę państwa między mieszkańcami krajów postkomunistycznych, w tym Polski, a obywatelami społeczeństw zachodnioeuropejskich.

Główne pojęcia: świadomość społeczna, interwencjonizm, egalitaryzm, państwo opiekuńcze.

Konrad Pędziwiatr: Instytucjonalna baza islamu w Wielkiej Brytanii a tożsamość religijna brytyjskich Pakistańczyków

Pytanie o to, jak imigranci muzułmańscy, którzy przybyli do krajów europejskich po II wojnie światowej zdołali zachować swą religię, oraz w jaki sposób zdołali przekazać ją swym dzieciom, przybrało po wydarzeniach II września 2001 roku na aktualności. Informacje o tym, że członkowie europejskiej społeczności muzułmańskiej brali udział w zamachach terrorystycznych na World Trade Center i Pentagon oraz w walkach (po stronie talibów) przeciwko NATO w Afganistanie, zbulwersowały wielu Europejczyków. Niniejszy artykuł jest próbą analizy przyczyn żywotności islamu pośród Pakistańczyków zamieszkujących Wielką Brytanię. Za jedną z  najważniejszych przyczyn, dla których zarówno przybyli, jak i urodzeni w  Wielkiej Brytanii Pakistańczycy postrzegają islam jako atrakcyjne źródło tożsamości i nieprzerwanie pozostają mu wierni, uznaję to, iż islam jest nieustannie w "zasięgu ich ręki". Stykają się oni z islamem nie tylko w gronie rodzinnym i przyjaciół, ale także w szkole, na uczelni, na. ulicy w swojej dzielnicy słuchając radia czy serfując po Internecie. To dzięki wielkiemu wysiłkowi, jaki Pakistańczycy i  muzułmanie z innych grup etnicznych włożyli w budowę meczetów; muzułmańskich rozgłośni radiowych i innych instytucji, które stanowią instytucjonalną bazę islamu w Wielkiej Brytanii, mogą oni dzisiaj pełniej praktykować swoją religię i wychowywać w jej duchu swoje dzieci. Dzięki wysokiej koncentracji islamskich instytucji i osób, które podzielają podstawowe prawdy wiary islamu, religia ta w przeciwieństwie do chrześcijaństwa wydaje się przetrwać w Wielkiej Brytanii swoisty renesans.

Główne pojęcia: instytucjonalna baza islamu w Wielkiej Brytanii, Pakistańczycy w  Wielkiej Brytanii, islam w Wielkiej Brytanii, elementy struktury uwiarygodniania islamu, małżeństwa aranżowane, małżeństwa kuzynów, brytyjskie meczety, muzułmańskie .szkoły, stowarzyszenia, organizacje i  media, segregacja, etniczne kolonie.

Artykuł recenzyjny

  • Maciej Kryszczuk: Geneza Nowego Świata według Manuela Castellsa

Recenzje

  • Brzytwa w plecaku. Antropologiczna podróż po świecie masowej perswazji. Janusz Barański: Socjotechnika, między magią a analogią. Szkice o masowej perswazji w PRL-u i III RP (rec. Sławomir Czarnecki)
  • Różne oblicza polityki. Piotr Pawełczyk: Socjotechniczne aspekty gry politycznej (rec. Konrad Kubala)
  • Margines wart uwagi. Piotr Żuk: Społeczeństwo w działaniu: ekolodzy, feministki, skłotersi. Socjologiczna analiza nowych ruchów społecznych w Polsce (rec. Piotr Rymarczyk)

Sprawozdanie

  • Konferencja "Kultura grup marginalnych i mniejszościowych" 15-16 listopad 2001, Lublin (Anna Sugier-Szerega)
 
STUDIA SOCJOLOGICZNE
00-330 WARSZAWA, PAŁAC STASZICA, NOWY ŚWIAT 72, pokój 231
tel.: (+48-22) 657-28-61, fax: (22) 826-78-23