Wersja polska nglish version
   

Studia Socjologiczne nr 3/2002 (166)

Artykuły

Marek Ziółkowski: Dziedziczenie i wybór. Zwiększone możliwości wyboru,

nierówności społeczne i problemy społecznej tożsamości:

Artykuł analizuje wybrane społeczne aspekty i konsekwencje zwiększających się współcześnie możliwości przekształcania indywidualnych cech ludzkich (zarówno naturalnych, poprzez interwencję medyczną czy genetyczną, jak i kulturowych). Te możliwości przekształceni są z jednej strony istotnym czynnikiem rozwoju zwiększającym zakres indywidualnego wyboru. Z drugiej strony możliwości te dostępne są bardziej osobom już uprzywilejowanym (co zwiększa nierówności społeczne), wybór dokonywany jest często nie przez, ale za jednostkę, pojawiają się także napięcia pomiędzy tendencją do zmiany cech indywidualnych a podtrzymywaniem tożsamości społecznej.

Główne pojęcia: dziedziczenie, wybór, stratyfikacja, nierówności, cechy maturalne, cechy kulturowe

Jacek Wasilewski: Przewidywane zachowania wyborcze w referendum akcesyjnym i ich nieoczywiste determinanty:

Zwrot od " tranzytologii " do " akcesologii " przejawia sig w wielkości analiz, raportów, badań i  sondaży opinii publicznej nakierowanych na uwarunkowania stosunku Polaków do integracji europejskiej. Mimo tego, w dyskursie publicznym przeważają moim zdaniem uproszczone wizje tego, kto jest "za ", a kto "przeciw ". W artykule próbuję pokazać mniej oczywiste determinanty stosunku Polaków do Unii Europejskiej, koncentrując uwagę na jednej tylko zmiennej zależnej - deklarowanych zachowaniach wyborczych w  referendum akcesyjnym. Rozpatruję uwarunkowania związane z  wiejskością-miejskością, wykształceniem i wiekiem, statusem pracowniczym i zawodowym, regionem zamieszkania. W każdym przypadku, jak sądzę, zależności są mniej jednoznaczne, niż to na ogół się przedstawia.

Główne pojęcia: wejście Polski do UE, referendum akcesyjne, społeczne determinanty zachowań wyborczych.

Henryk Domański: W poszukiwaniu typowego modelu stratyfikacji społecznej: Niemcy Zachodnie, NRD i Polska

Jak wykazują badania, mechanizmy stratyfikacji w krajach postkomunistycznych, upodobniają się do modelu dominującego w krajach zachodnich. Sugeruje to określony kierunek zmian, jednak wiadomo, że prawidłowości społeczne realizują się tylko w  postaci tendencji. Przedstawiona tu analiza ma odpowiedzieć na pytanie, czy Niemcy Zachodnie, które traktuję jako reprezentanta zachodniego modelu, rzeczywiście spełniają tę rolę. Przesłanki te skłaniają do przetestowania kilku hipotez na materiale empirycznym z badań przeprowadzonych w tych krajach w 1992 i 1998 roku na ogólnokrajowych próbach ludności. Okazuje się, że mechanizmy stratyfikacji w Niemczech Zachodnich odbiegają w kilku istotnych aspektach od typowych społeczeństw rynkowych, co, jak próbuję uzasadnić w konkluzjach, można traktować jako przyczynek do dalszych studiów nad strategiami analizowania zmian w strukturze społecznej

Główne pojęcia: stratyfikacja, zasady merytokracji, zmiana systemu.

Michał Kot: Czy partie polityczne uczą się? Ocena skuteczności partii politycznych w trakcie gry o ordynację wyborczą w 2001 roku:

W artykule M. Kamińskiego (2002) zaproponowany został sposób mierzenia skuteczności działań partii politycznych przy zmianach ordynacji wyborczych, jeżeli przyjmiemy, że ich celem była maksymalizacja liczby posiadanych miejsc w parlamencie. Okazuje się, że skuteczność ta w Polsce na początku transformacji była bardzo niska. Niniejszy artykuł usiłuje odpowiedzieć na pytanie: Czy partie polityczne skutecznie identyfikowały prawo wyborcze dające im więcej mandatów w trakcie gry o ordynację wyborczą w 2001 roku? Ocena ich działań jest bardzo różna w zależności od tego, jaki projekt uznamy za alternatywę wobec uchwalonej ordynacji. Wprowadzony zostaje nowy wskaźnik mierzący skuteczność aktorów politycznych, według którego była ona ~' wyższa niż w latach poprzednich, ale ciągle daleka od maksymalnej możliwej skuteczności i w dalszym ciągu zdarzają się gracze wybierający rozwiązanie dla siebie mniej korzystne.

Główne pojęcia: wybory, ordynacja wyborcza, partie polityczne, skuteczność, demokracja.

Artykuł recenzyjny

  • Krzysztof Pietrowicz: Socjologia wobec rewolucji informatycznej

Recenzje, dyskusje, polemiki

  • Cztery głosy o Bilansie niesentymentalnym Edmunda Mokrzyckiego.
  • Jerzy Szacki: Bilans prawdy
  • Jerzy Jedlicki: Bilans historyczny
  • Andrzej Rychard: Bilans transformacyjny
  • Henryk Domański: Bilans klasowy
  • Przemiany wsi i rolnictwa z perspektywy zagrody, wspólnoty rodzinnej i środowiska przyrodniczego. Lucjan Kocik: Między przyrodą, zagrodą i społeczeństwem (rec. Hanna Podedworna)
  • Nowa apokalipsa według Rifkina: pracy nie będzie. Jeremy Rifkin: Koniec pracy. Schyłek siły roboczej na świecie i początek ery postrynkowej (rec. Roman Klejzerowicz)
  • Czy Kościół jest podzielony? Paweł Załęcki: Między triumfalizmem a poczuciem zagrożenia. Kościół rzymskokatolicki w Polsce współczesnej w oczach swych przedstawiciei (rec. Piotr Pawliszak)
 
STUDIA SOCJOLOGICZNE
00-330 WARSZAWA, PAŁAC STASZICA, NOWY ŚWIAT 72, pokój 231
tel.: (+48-22) 657-28-61, fax: (22) 826-78-23