Wersja polska nglish version
   

Studia Socjologiczne nr 2/2001 (161)

Artykuły

Włodzimierz Wesołowski: Legitymizacja jako potoczna filozofia władzy

W tekście dyskutowane są cztery kręgi problemów. Pierwszy dotyczy rozumienia pojęcia legitymizacji. Autor opowiada się za takim pojęciem, w którym "wiara legitymizacyjna" (Legitimitätsglaube) jest centralna. Traktuje ją jako "potoczną filozofię wladzy państwowej". Drugi krąg odnosi się do legitymizacji racjonalno-legalnej. Przyjmując sugestię Mommsena autor opowiada się za typem demokratyczno-substancjalnej i demokratyczno proceduralnej demokracji jako odmiennymi typami idealnymi. Trzeci krąg dotyczy wlączenia (co nie bylo wyrażone explicite u Webera) przekonań o  funkcjonowaniu gospodarki do zestawu przekonań legitymizacyjnych. Wreszcie, czwarty krąg, omawia potrzebą wyróżnienia narodowo-demokratycznej legitymizacji jako ważnego typy uzasadnienia porządku państwowego. Ta część rozważań, dość rozlegla, zawiera wiele uszczególowień sformulowanej propozycji typologicznej.

Glówne pojęcia: legitymizacja: treść pojęcia i typy; Legitimitätsglaube jako potoczna flozofia wladzy państwowej; tradycyjna, charyzmatyczna, legalno-instrumentalna i legalno-substancjalna legitymizacja; prawowitość, prawomocność i prawowierność jako aspekty legitymizacji; legitymizacja typu narodowo-demokratycznego: nacjonalizm terytorialno-ekspansjonistyczny i kulturowy; patriotyzm zwycięski, patriotyzm powalony.

Jaroslaw Kilias: "Socjologia bilansująca" czy "obiektywizm socjologiczny"? Dwa spory o charakterze socjologu czeskiej okresu międzywojennego

Tekst dotyczy dwóch dyskusji na temat charakteru socjologii czeskiej, stoczonych przez autorów skupionych wokól filozofa Emanuela Radla, którzy swe stanowisko teoretyczne określali mianem "socjologii bilansującej". Pierwsza debata rozpoczęła się w 1932 roku ostrą krytyką domniemanego "obiektywizmu" socjologii, na którą od odpowiedzieli wówczas socjologowie wszystkich orientacji. Początek drugiej stanowił manifest Our Philosophical Programme wygloszony przez Vasila K. Śkracha na VIII Międzynarodowym Zjeździe Filozoficznym (1934), przeciwko któremu zaprotestowali autorzy skupieni wokół pisma "Socialni problemy". W mym artykule rekonstruuję turę i charakter dyskusji. Wskazuję, że byla ona wieloaspektowa, co stanowi odbicie iż abstrakcyjna teoria stanowi jedynie fragment nauki pojmowanej jako praktyka intelektualna. Podstawowy skladnik dyskusji stanowiła krytyka i obrona socjologii przed zarzutem braku społecznego zaangażowania, obecna w niej byla takie kwestia roli naukowego i  politycznego autorytetu T.G. Masaryka. Mimo że Emanuel Radl wypracował interesującą koncepcję teoretyczno-metodologiczną, to nie odegrała ona dominującej roli w dyskusjach, a różnice między zwaśnionymi obozami nie pokazywały zróżnicowania poglądów teoretycznych poszczególnych uczestników sporów.

Glówne pojęcia: socjologia bilansujqca, obiektywizm socjologiczny, wartościowanie w socjologii

Antoni Sułek: Wielorakie i zmieniające się funkcje Polskiego Towarzystwa Socjologicznego

Artykuł przedstawia historię Polskiego Towarzystwa Socjologicznego na tle zmian w socjologii i  spoleczeństwie polskim. Od swego powstania (1957) PTS pełni trzy podstawowe funkcje: (1) wspiera rozwój socjologii, (2) integruje spoleczność socjologów i wyraża jej opinię, (3) służy profesji socjologicznej. Waga tych funkcji oraz formy działalności im podporządkowane zmieniały się i artykul pokazuje te zmiany. Szczególną uwagę zwrócono na rolę PTS w odbudowie socjologii po upadku stalinizmu, na jego udział w krytyce socjalizmu realnego od końca lat 70. oraz na trend ku profesjonalizacji obserwowany w ostatniej dekadzie.

Glówne pojęcia: socjologia polska, środowisko socjologiczne, Polskie Towarzystwo Socjologiczne

Recenzje, polemiki

  • Piotr Sztompka: Trust: A Sociological Theory (rec. Bohdan Szklarski)
  • Zaufanie. Piotr Sztompka: Trust (rec. Maciej Kryszczuk)
  • Komentarz autora
  • Anna Giza-Poleszczuk, Mirosława Marody i Andrzej Rychard: Strategie i system. Polacy w obliczu zmiany społecznej (rec. Grzegorz Foryś)
  • Zrozumieć rozumienie. Zdzisław Krasnodębski: Max Weber (rec. Anna Wolska)
  • Kultura i eksplozja znaczeń. Jurij Łotman: Kultura i eksplozja (rec. Filip Sosenko)
  • Psychologia polityczna. Pod redakcją Krystyny Skarżyńskiej (rec. Jarosław Nowak)

Sprawozdania

  • Trzecia konferencja "Nowe idee w metodologii socjologicznej" (Agnieszka Jasięwicz-Betkiewicz)
 
STUDIA SOCJOLOGICZNE
00-330 WARSZAWA, PAŁAC STASZICA, NOWY ŚWIAT 72, pokój 231
tel.: (+48-22) 657-28-61, fax: (22) 826-78-23