Wersja polska nglish version
   

Studia Socjologiczne nr 1/2008 (188)

Artykuły

Andrzej Bukowski, Kaja Gadowska i Paulina Polak: Bariery w dystrybucji środków unijnych a mechanizmy systemowe w (schyłkowym) państwie bezpieczeństwa socjalnego. Przypadek Polski

Wraz z ak­ce­sją Pol­ski do Unii Eu­ro­pej­skiej w 2004 do kra­ju za­czął pły­nąć sze­ro­ki stru­mień do­fi­nan­so­wa­nia. Pie­nią­dze prze­zna­czo­ne są na re­struk­tu­ry­za­cję i mo­der­ni­za­cję go­spo­dar­ki, wy­rów­ny­wa­nie szans sła­biej roz­wi­nię­tych re­gio­nów i uła­twie­nie in­te­gra­cji ze Wspól­no­tą. Mi­mo alo­ka­cji wszyst­kich środ­ków prze­wi­dzia­nych na la­ta 2004–2006, pro­ces ten utrud­nia­ny był przez licz­ne prze­szko­dy. W ar­ty­ku­le przed­sta­wia­my naj­waż­niej­sze z nich – nad­mier­ną biu­ro­kra­cję, zbyt skom­pli­ko­wa­ne i nie­sta­bil­ne pra­wo, ba­rie­rę ludz­ką prze­ja­wia­ją­cą się m.in. w bra­kach ka­dro­wych i nie­do­stat­kach ka­pi­ta­łu spo­łecz­ne­go oraz na­ci­ski po­li­tycz­ne i upo­li­tycz­nie­nie, ja­kie­mu pod­da­wa­ne są dzia­ła­nia w pro­ce­sie se­lek­cji pro­jek­tów. W na­szej ana­li­zie uwzględ­ni­my trud­no­ści, ja­kie na­po­ty­ka­ją za­rów­no pry­wat­ni i  pu­blicz­ni be­ne­fi­cjen­ci fun­du­szy, jak i urzęd­ni­cy ad­mi­ni­stra­cji pu­blicz­nej zaj­mu­ją­cy się ich roz­dzia­łem, roz­li­cza­niem, kon­tro­lą i mo­ni­to­rin­giem.

W ar­ty­ku­le na­wią­zu­je­my do kon­cep­cji sys­te­mu autopojetycznego au­tor­stwa Ni­kla­sa Luh­man­na. Zwra­ca­my uwa­gę na nie­rów­no­mier­ne róż­ni­co­wa­nie ad­mi­ni­stra­cji, po­li­ty­ki i  pu­blicz­no­ści na klu­czo­wym dla roz­dzia­łu fun­du­szy po­zio­mie re­gio­nal­nym, a tak­że na sła­bość czyn­ni­ka spo­łecz­ne­go, ma­ją­ce­go z za­sa­dy sta­no­wić prze­ciw­wa­gę dla biu­ro­kra­ty­zu­ją­cych i po­li­ty­zu­ją­cych ten­den­cji, z ja­ki­mi bo­ry­ka się analizowany pro­ces. Opi­su­je­my re­pro­duk­cję i  ewo­lu­cję sys­te­mu, od­no­sząc się do wy­ko­rzy­sty­wa­nia środ­ków przy­zna­nych Pol­sce na la­ta 2004–2006, a tak­że do fa­zy przy­go­to­waw­czej do okre­su pro­gra­mo­wa­nia 2007–2013.

Tekst opar­ty jest na wy­ni­kach ja­ko­ścio­wych ba­dań te­re­no­wych prze­pro­wa­dzo­nych przez ze­spół pod kie­row­nic­twem Gra­ży­ny Skąp­skiej w gmi­nach po­łu­dnio­wej Pol­ski, któ­re skon­fron­to­wa­ne zo­sta­ły z da­ny­mi sta­ty­stycz­ny­mi oraz wy­ni­ka­mi kon­tro­li NIK.

Główne pojęcia: in­te­gra­cja eu­ro­pej­ska, fun­du­sze unij­ne, ad­mi­ni­stra­cja, ko­rup­cja, pa­to­lo­gie sfe­ry pu­blicz­nej, biu­ro­kra­ty­za­cja, upo­li­tycz­nie­nie, ety­ka urzęd­ni­cza, pra­wo, sys­tem, ad­mi­ni­stra­cja, Luh­mann.

Edyta Zierkiewicz: Czasopisma life-stylowe dla mężczyzn - (pozorna) opozycja dla prasy kobiecej

Mę­skie cza­so­pi­sma li­fe­‑sty­lo­we sta­no­wią cał­kiem no­wy pod­ga­tu­nek po­pu­lar­nych pism ad­re­so­wa­nych do męż­czyzn mło­dych, do­brze za­ra­bia­ją­cych, bez zo­bo­wią­zań ro­dzin­nych, skon­cen­tro­wa­nych na wła­snych przy­jem­no­ściach. Ich re­dak­to­rzy usil­nie dą­żą do stwo­rze­nia prze­pa­ści mię­dzy swo­imi pro­duk­ta­mi a pi­sma­mi ko­bie­cy­mi „z gór­nej pół­ki”. Róż­ni­ce te jed­nak są po­wierz­chow­ne i po­zor­ne. Za­cho­dzą tu bo­wiem pro­ce­sy ukry­te­go fe­mi­ni­zo­wa­nia mę­skie­go czy­tel­ni­ka przy jed­no­cze­snym umac­nia­niu go w prze­ko­na­niu o ist­nie­niu he­ge­mo­nicz­nej mę­sko­ści. Męż­czyź­ni się­ga­ją­cy po te pi­sma na­ma­wia­ni są głów­nie do od­da­wa­nia się nie­na­sy­co­nej kon­sump­cji i do, cza­sa­mi prze­sad­ne­go, dba­nia o swo­je cia­ła. Pi­sma li­fe­‑sty­lo­we po­ja­wi­ły się na fa­li re­ak­cji na ru­chy wy­zwo­leń­cze; na ich ła­mach za­zna­cza się wy­raź­ny opór wo­bec fe­mi­ni­zmu oraz ru­chu ge­jów i les­bi­jek. Po­zo­sta­jąc na po­zio­mie jaw­nych ko­mu­ni­ka­tów, de­kla­ra­cji i za­pew­nień re­dak­to­rów tych pism, czy­tel­nik mo­że od­nieść wra­że­nie, że wbrew szyb­ko zmie­nia­ją­cej się rze­czy­wi­sto­ści spo­łecz­nej, mę­ski świat trwa jak­by nie­na­ru­szo­ny od stu­le­ci. Czy­tel­nik, po­zba­wia­ny na co dzień po­czu­cia bez­pie­czeń­stwa, od­da­je się tej ułu­dzie na­wet za ce­nę (nie­świa­do­me­go) „uko­bie­ca­nia się”.

Główne pojęcia: mę­skie pi­sma li­fe­‑sty­lo­we, pra­sa ko­bie­ca, mę­skość.

Radosław Kossakowski: Między dramaturgią a totalnością - call center w zwierciadle socjologii Ervinga Goffmana

Tekst jest opi­sem stu­dium przy­pad­ku call cen­ter w kon­tek­ście teo­rii Ervin­ga Gof­f­ma­na. Te­le­fo­nicz­ne biu­ro ob­słu­gi klien­ta wy­da­je się spe­cy­ficz­ną „sce­ną”, na któ­rej „ak­to­rzy” – kon­sul­tan­ci „gra­ją” swo­je ro­le. Ro­le, któ­re zo­sta­ły wcze­ś­niej dla nich na­pi­sa­ne, sta­no­wią ro­dzaj „sce­na­riu­sza”, po­za któ­ry nie po­win­no się wy­bie­gać. „Gra­nie” ro­li przez kon­sul­tan­tów jest pil­no­wa­ne i pod­da­wa­ne spe­cy­ficz­ne­mu nad­zo­ro­wi, opar­te­mu na nie­wi­docz­nych me­cha­ni­zmach. Kon­tro­lu­je się urzą­dze­nia tech­nicz­ne, na któ­rych pra­cow­ni­cy wy­ko­nu­ją swe obo­wiąz­ki (np. kom­pu­te­ry), ale tak­że in­ne sfe­ry (prze­strze­ga­nie cza­su pra­cy, przerw, efek­tyw­no­ści pra­cy w wy­mia­rze ilo­ścio­wym i ja­ko­ścio­wym). Wła­ści­wie każ­dy aspekt pra­cy w call cen­ter pod­da­no kon­tro­li. Czy za­tem ści­sła kon­tro­la „ro­li” pra­cow­ni­ków zmie­rza do usta­no­wie­nia call cen­ter w cha­rak­te­rze „in­sty­tu­cji to­tal­nej”? „Toż­sa­mość” kon­sul­tan­tów jest re­gu­lo­wa­na przez pra­co­daw­cę, jed­nak­że pra­ca w call cen­ter nie jest przy­mu­so­wa. Za­tem, choć ka­te­go­rie stwo­rzo­ne przez Gof­f­ma­na są bar­dzo ade­kwat­ne do ana­li­zy ta­kich miejsc jak call cen­ter, to jed­nak nie są one „in­sty­tu­cja­mi to­tal­ny­mi” w peł­ni te­go sło­wa zna­cze­niu.

Główne pojęcia: ro­la, toż­sa­mość ro­li, in­sty­tu­cja to­tal­na, de­per­so­na­li­za­cja, dy­stans ro­li, stan­da­ry­za­cja ro­li, kon­tro­la ku­lis.

Esej recenzyjny

  • Julita Pieńkosz: Socjologia jako projekt - Svietli Kolevy badania socjologii narodowej

Recenzje

  • Kathy Charmaz: Constructing Grounded Theory: A Practical Guide Through Qualitative Analysis
    (rec. Marek Gorzko)
  • Graham Day: Community and Everyday Life
    (rec. Marta Klekotko)
  • Z historii badań nad bezrobociem. Marie Jahoda, Paul F. Lazarsfeld i Hans Zeisel: Bezrobotni Marienthalu
    (rec. Lucjan Miś)
  • W Zbigniew Kurcz: Mniejszość polska na Wileńszczyźnie
    (rec. Agata Kotowska)
  • David Ost: Klęska „Solidarności”. Gniew i polityka w postkomunistycznej Europie
    (rec. Maria Wincławska)
 
STUDIA SOCJOLOGICZNE
00-330 WARSZAWA, PAŁAC STASZICA, NOWY ŚWIAT 72, pokój 231
tel.: (+48-22) 657-28-61, fax: (22) 826-78-23