Wersja polska nglish version
   

Studia Socjologiczne nr 3/2005 (178)

Artykuły

Elżbieta Hałas: Klasyczna socjologia kulturowa: nowe odczytanie spuścizny Floriana Znanieckiego.

Oddziaływanie nowej, amerykańskiej socjologii kulturowej powinno sprzyjać pełnej recepcji klasycznej socjologii kulturowej. Tak zwany zwrot kulturowy w socjologii najnowszej nie spowodował jednak szerszego upowszechnienia perspektywy wskazanej przez Floriana Znanieckiego badania dynamiki kultury, ogranicza się bowiem do reakcji przeciwko strukturalno-funkcjonalnemu normatywizmowi. W  artykule przedstawiany jest wpływ twórczości Znanieckiego na socjologią XX wieku, w tym na teorię struktur alno-funkcjonalną Talcotta Parsonsa i  fenomenologię społeczną Alfreda Schiitza, a przede wszystkim na ukształtowanie orientacji kulturalistycznej w socjologii. Analizowane są przyczyny stopniowego osłabiania oddziaływania tej spuścizny. Podawane są racje przemawiające za ponownym odczytaniem dzieł Znanieckiego, które umocniłoby podstawy nowej socjologii kulturowej.

Główne pojęcia: Florian Znaniecki, socjologia kulturowa, teoria działania społecznego, interakcjonizm symboliczny.

Paweł Załęski: Publiczne ciało. Koncepcja cywilizowanego stowarzyszenia w dobie klasycyzmu.

Postmodernistyczny dyskurs o  społeczeństwie obywatelskim ma tendencję do totalizacji przeszłych form semantycznych, które charakteryzowały się zupełnie odmiennym znaczeniem. Takim okresem był klasycyzm, czyli okres pomiędzy wojną trzydziestoletnią a rewolucją francuską. Cycerońskie societas civilis w  dobie klasycyzmu było rozumiane literalnie jako "cywilizowane stowarzyszenie", a nie "społeczeństwo obywatelskie" i przez Stanisława Staszica tłumaczone było jako li tylko "towarzystwo". Koncepcja ta desygnowała formę politycznego ciała, mającego na celu cywilizowane rozwiązywanie sporów pośród szlachty, włączając króla. Stan stowarzyszenia, czyli ucywilizowania konfrontowany był z barbarzyńskim stanem natury, wojny wszystkich ze wszystkimi, czemu miał zapobiegać. Cywilizowane stowarzyszenie jako ciało polityczne było tożsame z  ówczesnym rozumieniem republiki jako literalnie "ciała publicznego".

Główne pojęcia: klasycyzm, republika, społeczeństwo obywatelskie.

Kamil Miszewski: Socjolog w kryminale: więzienie jako nieprzyjazny teren badań.

Artykuł zwraca uwagę na obszary trudno dostępne dla badaczy, do których z całą pewnością zalicza się więzienie. Niechęć do bycia poznanym charakteryzuje zarówno personel więzienia, jak i samych więźniów. Artykuł porusza jedynie aspekty metodologiczne - stopień i zakres stosowalności poszczególnych metod i  technik podczas badania więzienia, szczególnie zaś metodę obserwacji uczestniczącej, stosowaną przez autora. Autor ustosunkowuje się do metod i technik stosowanych i/lub opisanych przez innych badaczy oraz przedstawia własne rozwiązania i pomysły. Pominięty został w artykule szczegółowy opis norm, zasad, stratyfikacji czy sposobów komunikacji grupowej, właściwych subkulturze więziennej jako grupie społecznej oraz zagadnienie ich obecnych przemian. Do tego ostatniego autor odwołuje się jedynie podczas porównań metod stosowanych niegdyś (przed rokiem 1989) oraz obecnie.

Główne pojęcia: obserwacja uczestnicząca, "standardowe" metody badań, rola społeczna, obszar badań trudno dostępny dla badacza, subkultura więzienna, socjalizacja wtórna.

Esej recenzyjny

  • Aleksandra Pytko: Moralny wymiar relacji społecznych we współczesnej Norwegii

Recenzje

  • Popnacjonalizm. Tim Edensor: Tożsamość narodowa, kultura popularna i życie codzienne (rec. Krzysztof Jaskułowski)
  • Thomas J. Fararo i Kenji Kosaka. Generating Images of Stratification. A Formal Theory (rec. Zbigniew Karpiński)
  • Niewolnicy przeszłości? Janusz T. Hryniewicz: Polityczny i kulturowy kontekst rozwoju gospodarczego. (rec. Robert Geisler)
  • Edmund Wnuk-Lipiński: Świat międzyepoki. Globalizacja - demokracja - państwo narodowe (rec. Marta Klekotko)
 
STUDIA SOCJOLOGICZNE
00-330 WARSZAWA, PAŁAC STASZICA, NOWY ŚWIAT 72, pokój 231
tel.: (+48-22) 657-28-61, fax: (22) 826-78-23