Wersja polska nglish version
   

Studia Socjologiczne nr 1/2006 (180)

  • Shmuel Noah Eisenstadt doktor honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego
  • Jerzy Szacki: Profesor Shmuel Noah Eisenstadt doktorem honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego
  • Jerzy Szacki: Laudacja
  • Aleksandra Jasińska-Kania: Recenzja dorobku naukowego Profesora Shmuela Noaha Eisenstadta
  • Piotr Sztompka: Opinia w sprawie wniosku Senatu Uniwersytetu Warszawskiego o nadanie doktoratu honoris causa Profesorowi Shmuelowi N. Eisenstadtowi
  • Włodzimierz Wesołowski: Opinia o dorobku i randze naukowej Profesora Shmuela N. Eisenstadta
  • Shmuel N. Eisenstadt: Nowoczesności zwielokrotnione: podstawowy układ odniesienia i problematyka (przełożył Aleksander Manterys)

Artykuły

Katarzyna Iwińska: Socjologia jako nauka, czyli znów zadane pytanie: "What is so great about science?".

Nauka wzbudza współcześnie powszechny szacunek i zaufanie. Sami naukowcy i badacze starają się wszelkimi sposobami potwierdzać efekty swoich działań poprzez ich "unaukowienie" zwykle wskazując kryteria, które dają im podstawy bycia scientia. W artykule tym chciałabym pokazać, jak socjologowie radzą sobie z "naukowością" socjologii. W tytule artykułu trawestuję słynne zdanie Paula Feyerabenda, który w ramach dyskusji z Karlem Popperem, Thomasem Kuhnem i Imre Lakatosem, zainicjował tzw. anarchizm metodologiczny. Przy okazji tego fermentu wywarł ogromny wpływ na wizje nauki i stosowania metod badawczych. Myślenie Jeffreya Alexandra wydaje mi się najbliższe i najtrafniej ogarniające wieloaspektowość socjologii - zarówno pod względem metod, jak i problemów, z jakimi socjologia się boryka. Moim celem jest przywołanie ("wskrzeszenie") idei, by tak rzec - klasycznego - pozytywizmu oraz próba refleksji nad tym, co z tamtych pomysłów w tej chwili pozostało w socjologii. Interesujące są zmiany, jakie zachodziły w podejściu do teorii i empirii. Przedstawiam socjologiczne debaty oraz brak konsensu co do wizji "socjologii jako nauki", przyjmując jednocześnie, że wiecznie żywe dyskusje na ten temat mają pozytywną wartość. Ponadto, interesuje mnie przełożenie tychże socjologicznych debat na rozwój teorii socjologicznych i swoisty podział nurtów "naukowości" w socjologii (paradygmatów).

Przyjmuję postpozytywistyczną filozofię nauki Alexandra, która ma na celu połączenie dwóch rodzajów uprawiania nauki i pokazuje pewnego rodzaju konsens między tradycją humanistyczną w rozumieniu Edmunda Mokrzyckiego z neopozytywizmem.

Główne pojęcia: nauka, socjologia, teoria, empiria, postpozytywizm, scjentyzm.

Jacek Bieliński: Konsens i jednorodność społeczna w procesie budowania kapitalizmu w krajach postkomunistycznych.

Przedmiotem niniejszego artykułu jest wyjaśnienie różnic w stopniu zaawansowania transformacji w krajach postkomunistycznych. Kluczowym czynnikiem wyjaśniającym to zaawansowanie jest jednorodność społeczeństw wychodzących z rzeczywistości realnego socjalizmu. Argumentuję, że u źródeł powodzenia projektu kapitalistycznego, zarówno teraz jak i w przeszłości, leży zdolność wypracowania powszechnego konsensu wobec poprzedniego ładu gospodarczego. Tezą dodatkową jest twierdzenie, że w odróżnieniu od rozwiniętych systemów rynkowych, które są tym stabilniejsze, im bardziej są społecznie zróżnicowane, powodzenie reform rynkowych w krajach postkomunistycznych jest tym większe, im mniejsze jest ich zróżnicowanie.

Główne pojęcia: konsens społeczny, jednorodność społeczna, transformacja postkomunistyczna, socjologia ekonomiczna.

Krzysztof Wasielewski: Społeczne zróżnicowanie uniwersytetu. Młodzież wiejska i wielkomiejska na UMK w Toruniu

Pluralizacja i demokratyzacja szkolnictwa wyższego w Polsce sprawiła, że znacznie zwiększyła się dostępność edukacji dla młodzieży wywodzącej się z rodzin o niższym statusie społecznym i niższym poziomie kapitału kulturowego. Tym samym wyższe uczelnie coraz bardziej różnicuje nie tylko jakość kształcenia czy podział na wydziały i kierunki studiów, ale również pochodzenie społeczne i środowiskowe ich studentów. Jak się okazuje, to ono w  znacznym stopniu determinuje styl studiowania, społeczną aktywność czy zachowania ekonomiczne, które współcześnie stanowią szczególnie niedoceniane wymiary nierówności społecznych mające swoje wyraźne konsekwencje po ukończeniu studiów. Prezentowane w artykule wyniki badań przeprowadzonych na uniwersytecie pokazują, że studenci pochodzących z  różnych środowisk (wieś, miasto) różnią się nie tylko statusem społecznym i sytuacją materialną, ale przede wszystkim aktywnością w  trakcie studiów i znaczeniem nadawanym akademickiej edukacji. Efektem tego zróżnicowania mogą zaś być: odmienne usytuowanie w społecznej strukturze i na rynku pracy, a w konsekwencji reprodukcja lub pogłębienie obecnych już nierówności.

Główne pojęcia: społeczne zróżnicowanie uniwersytetu, nierówności społeczne w  szkolnictwie wyższym, studenci wiejscy i miejscy na uniwersytecie, indywidualizacja biografii, pragmatyzacja społecznej świadomości

Esej recenzyjny

  • Ewa Bińczyk: Bruno Latour i jego remedium na bolączki świata współczesnego
 
STUDIA SOCJOLOGICZNE
00-330 WARSZAWA, PAŁAC STASZICA, NOWY ŚWIAT 72, pokój 231
tel.: (+48-22) 657-28-61, fax: (22) 826-78-23