Wersja polska nglish version
   

Studia Socjologiczne nr 3/2006 (182)

Artykuły

Shmuel Noah Eisenstadt: Społeczeństwo obywatelskie i sfery publiczne w perspektywie porównawczej (tłum. Aleksander Manterys)

Celem tego artykułu jest przedstawienie analizy porównawczej relacji między sferami publicznymi i  społeczeństwami obywatelskimi oraz ich wpływu na możliwości przekształceń w "przednowoczesnych" społeczeństwach islamskich i  indyjskich oraz społeczeństwach europejskich, oraz ich możliwego wpływu na krystalizację społeczeństwa obywatelskiego w społeczeństwach nowoczesnych.

Główne pojęcia: modernizacja, społeczeństwo przednowoczesne, analiza porównawcza, sfera publiczna, społeczeństwo obywatelskie.

Joanna Cichecka: Matki z Placu Mayo - żądania pamięci, sprawiedliwości i prawdy wobec łamania praw człowieka w przeszłości

Niniejszy tekst omawia rolę argentyńskiej organizacji obrony praw człowieka - Matek z Placu Mayo - w  konstruowaniu społecznej pamięci i przekazywaniu wiadomości na temat zbrodni dyktatury wojskowej i państwowego terroryzmu w Argentynie w  latach 1976-1983. Wychodząc z założenia, że to właśnie pamięć o  zaginionych ofiarach wojskowej dyktatury i zbrodniach państwowego terroryzmu jest podstawą, na której konstruowane są założenia i  działalność ruchu społecznego, jakim są Matki z Placu Mayo (Las Madres de Plaza de Mayo), za kluczowe dla przedstawienia omawianej problematyki uznano zdefiniowanie pojęcia pamięci zbiorowej i funkcji, jakie przeszłość pełni w teraźniejszości oraz wyjaśnienie historycznego kontekstu wydarzeń nieodłącznie związanego z państwowym terroryzmem i  jego przejawami w Argentynie. W tekście omówione zostaną rozmaite elementy pojęcia pamięci zbiorowej i społeczno-kulturowe mechanizmy jej wytwarzania i podtrzymywania, a także wpływ pamięci przeszłości na kształtowanie się tożsamości zbiorowej. Poruszony zostanie również problem zagrożeń, wynikających z nacisków zinstytucjonalizowanego zapominania o wydarzeniach bolesnej przeszłości oraz temat społecznych funkcji przywoływanej pamięci. Przedstawione zostaną także oryginalne formy i taktyki działania Matek z Placu Mayo jako ruchu społecznego oraz cztery obszary, na których w swych działaniach skupiają się Matki: przestrzeń, ciało, sieć/informacja, macierzyństwo.

Główne pojęcia: pamięć zbiorowa, terroryzm państwowy, ruch społeczny.

Zbigniew Karpiński: Nierówność a stosunki społeczne: gradacyjne wymiary społecznego zróżnicowania

Artykuł podejmuje próbę empirycznej weryfikacji twierdzenia o nierówności, stanowiącego jedno z  najważniejszych twierdzeń teorii relacji międzygrupowych Petera M. Blaua. Twierdzenie to orzeka, że nierówności społeczne sprzyjają integracji społecznej w tym znaczeniu, że wzrost nierówności ułatwia formowanie się relacji społecznych między osobami należącymi do różnych warstw, niekiedy znacznie oddalonych od siebie w systemie uwarstwienia. Integracja społeczna jest mierzona częstością występowania takich relacji międzygrupowych, jej szczegółowa definicja została sformułowana w  ramach modeli nierówności relacyjnej, omawianych obszernie w artykule. Modele te pozwalają na dokładne określenie poziomu nierówności oraz stopnia integracji społecznej. W teście empirycznym twierdzenia o  nierówności posłużyłem się danymi Polskiego Generalnego Sondażu Społecznego. Do oszacowania zgodności przewidywań teoretycznych z  obserwacjami empirycznymi wykorzystałem analizę regresji. Wysokie wartości współczynnika determinacji wskazują na dobre dopasowanie modelu do danych, co oznacza, iż twierdzenie o nierówności, mimo iż jest sprzeczne z potoczną intuicją, poprawnie opisuje zależność pomiędzy nierównością a integracją.

Główne pojęcia: teoria relacji międzygrupowych, twierdzenie o nierówności, nierówność społeczna, nierówność relacyjna, współczynnik Giniego, homogamia, regresja przez początek układu.

Dominik Batorski i Marta Olcoń-Kubicka: Prowadzenie badań przez Internet - podstawowe zagadnienia metodologiczne

Wraz z upowszechnianiem się dostępu do Internetu oraz wzrostem jego znaczenia, medium to staje się również coraz ważniejszym narzędziem w prowadzeniu badań społecznych i  psychologicznych. Badania internetowe mogą być prowadzone przy użyciu rozmaitych technik - od wywiadów i fokusów, poprzez ankiety i  eksperymenty, aż po wykorzystanie olbrzymich zasobów danych - tekstów i  zapisów aktywności użytkowników. Problematyka badań realizowanych przez Internet może dotyczyć wielu różnych zagadnień, niekoniecznie związanych z samym Internetem.

Niniejszy artykuł omawia pokrótce możliwości związane z prowadzeniem badań przez Internet, pokazując różne metody oraz zalety badań online. Jednak zasadnicza część pracy przedstawia i dyskutuje najważniejsze problemy związane z prowadzeniem badań w sieci oraz zarzuty, jakie są takim badaniom stawiane. Autorzy pokazują, o czym należy pamiętać, aby internetowe badania spełniały standardy metodologii nauk społecznych i jak radzić sobie z różnymi źródłami błędów. W pierwszej kolejności omówiona została problematyka badanej populacji i doboru próby. W dalszej części poruszone zostały problemy związane z realizacją próby [response rate], motywacją do udziału w badaniu i brakiem odpowiedzi. Szczególnym przypadkiem jest tu problem rezygnacji w trakcie badania [dropout]. Następna część przedstawia problemy związane z realizacją badania w Internecie oraz błędy pomiaru wynikające z braku standaryzacji sytuacji badania, różnych kompetencji osób badanych, natury internetowej komunikacji oraz ograniczeń technicznych. Ostatnia część prezentuje etyczne aspekty prowadzenia badań internetowych, w tym sytuację osoby badanej w  Internecie oraz możliwości wykorzystania treści i danych zastanych.

Główne pojęcia: metodologia, badania przez Internet, techniki badań, dobór próby, stopień realizacji próby, dropout, etyka badań, komunikacja elektroniczna, Internet.

Eseje recenzyjne

  • Monika Tokarzewska: Eseje Simmla i ich przekłady
  • Jakub Ryszard Stempień: O polis w dobie elektronicznej

Recenzje

  • Pogranicza a tożsamość. Irena Machaj: Społeczno-kulturowe konteksty tożsamości mieszkańców wschodniego i zachodniego pogranicza Polski
    (rec. Anna Mielczarek-Żejmo)
 
STUDIA SOCJOLOGICZNE
00-330 WARSZAWA, PAŁAC STASZICA, NOWY ŚWIAT 72, pokój 231
tel.: (+48-22) 657-28-61, fax: (22) 826-78-23