Wersja polska nglish version
   

Studia Socjologiczne nr 2/2004 (173)

  • Od redakcji
  • Jan Szczepański. 14 września 1913 - 16 kwietnia 2004
    (Włodzimierz Wincławski)

Artykuły

Anna Engelking: Obrębski o Malinowskim. Z dziejów recepcji funkcjonalizmu w Polsce

Artykuł jest komentarzem do odnalezionych w spuściźnie archiwalnej Józefa Obrębskiego pism dotyczących antropologu Bronisława Malinowskiego, zamieszczonych w  niniejszym tomie na stronach 35-63.

Autorka rozpoczyna od przedstawienia biografii naukowej Obrębskiego (1905-1967). Był on uczniem i  doktorantem, później także popularyzatorem, tłumaczem i badaczem myśli teoretycznej Malinowskiego. Większość spuścizny archiwalnej Obrębskiego znajduje się w archiwum University of Massachusetts w Amherst w Stanach Zjednoczonych.

Druga część artykułu to omówienie dziejów kontaktu między obu uczonymi, które autorka odtworzyła dzięki poszukiwaniom archiwalnym i źródłowym.

W części trzeciej autorka przedstawia wyniki swoich dociekań nad odnalezionymi w archiwaliach Obrębskiego Malinowscianami w zestawieniu z jego opublikowanymi pracami dotyczącymi Malinowskiego i konstatuje, iż - choć nie jest ich wiele, a  część z nich to zaledwie ułamki większych całości - wydają się godne uwagi jako świadectwo początków recepcji funkcjonalizmu w Polsce.

Główne pojęcia: historia etnologii i socjologii, funkcjonalizm.

Józef Obrębski: O metodzie funkcjonalnej Bronisława Malinowskiego

Prezentowany tekst, zachowany w  spuściźnie archiwalnej Józefa Obrebskiego w postaci maszynopisu referatu, został opracowany do druku przez Annę Engelking.

W obszernym referacie o metodzie badawczej swojego nauczyciela i mistrza, wygłoszonym w 1939 roku, Obrębski przedstawił interpretację funkcjonalizmu Malinowskiego, ukazując ją w kontekście zarówno ówczesnej myśli antropologicznej, jak i  własnej biografii naukowej. Referatowi towarzyszy dyskusja z głosami m.in. Tadeusza Kotarbinskiego i Stanislawa Ossowskiego oraz odpowiedzią prelegenta.

Pozostałe archiwalne teksty Obrębskiego to zamieszczone w Aneksie fragmenty dwóch nieukończonych lub niezachowanych większych jego prac dotyczących Malinowskiego z końca lat trzydziestych XX wieku.

Opracowanie - pierwodruk nieznanych dotychczas badaczom archiwaliow Obrębskiego i zarazem świadectwo pierwszych polskich badań nad Malinowskim - stanowi interesujący przyczynek do historii polskiej etnologii i socjologii.

Główne pojęcia: historia etnologii i socjologii, funkcjonalizm.

Henryk Domański: Selekcja pochodzeniowa do szkoły średniej i na studia

Przedmiotem niniejszego studium są nierówności edukacyjne w Polsce, wzywane z perspektywy zmian w czasie. Wskaźnikiem nierówności jest wpływ chodzenia społecznego na selekcję na pierwszym i na drugim progu kształcenia tj. przy przechodzeniu ze szkoły podstawowej do średniej i ze szkoły średniej } wyższej. Wyniki dotychczasowych analiz wskazywały na decydujące znaczenie wpływu pochodzenia społecznego jednostek na selekcją występującą na pierwszym progu kształcenia. Drugą prawidłowością było utrzymywanie się siły tej zależności na mniej więcej tym samym poziomie. Tymczasem, w świetle analiz, óre przedstawiam poniżej, wpływ pochodzenia społecznego na przejście obydwu progów znacząco wzrósł w latach dziewięćdziesiątych, a  następnie zmniejszył się, wracając do poziomu sprzed zmiany ustroju. Empiryczną przesłanką ch ustaleń są wyniki systematycznych porównań danych pochodzących z ogólnopolskich badań realizowanych od 1982 do 2002 roku.

Główne pojęcia: nierówności edukacyjne, stratyfikacja, reprodukcja barier mlecznych, progi kształcenia.

Magdalena Szpunar: Społeczności wirtualne jako nowy typ społeczności - eksplikacja socjologiczna

W przedstawionym artykule podejmuję próbę konceptualizacji nowej formy społeczności - społeczności wirtualnych. Przedstawiony artykuł nie aspiruje do całościowej eksplikacji wpływu nowych technologii na funkcjonowanie społeczeństw w  wymiarze holistycznym, stanowi raczej próbę egzegezy jednego z jej obszarów - dotyczącą ewoluowania interakcji międzyludzkich pod wypływem nowych technologii. Niniejsza praca próbuje udzielić odpowiedź na pytanie, czy możliwe jest formowanie się i funkcjonowanie społeczności wirtualnych, analogicznych do społeczności w świecie rzeczywistym. Na podstawie badań zaprezentowany zostaje wpływ Internetu na aktywność społeczną sensu largo. Autorka konfrontuje ze sobą różnorodne prace empiryczne, by uzyskany obraz był kompleksowy i obiektywny, daleki od jednostronności i schematycznych uproszczeń. Zaprezentowany tekst wyjaśnia, na czym polega swoisty ethos członków internetowych społeczności oraz wskazuje, jak przebiega realizowanie norm i wartości w  Internecie, wskazując na implikacje zachowań dewiacyjnych. Poruszona zostaje niezwykle ważna kwestia odgrywania ról i budowania tożsamości w  rzeczywistości wirtualnej, a także zaprezentowana zostaje typologia internetowych graczy oraz typologia kultury internetowej.

Główne pojęcia: społeczności wirtualne, komunikacja CMC, tożsamość w Sieci, grupowość internetowa, technofobia, wykroczenia internetowe, typologia graczy internetowych, interakcje on-line, netykieta, typologia kultury internetowej, typologia graczy internetowych, język on-line.

Artykuły recenzyjne

  • Krzysztof Gonach: Z socjologią na ty
  • Beata Wawiórko: Teorie komunikacji

Recenzje

  • Polska transformacja - ścieżka ku peryferiom Europy? Dorothea Bohle: Europas neue Peripherie. Polens Transformation und transnationale Integration (rec. Andrzej Kaleta)
  • Zastać murowaną, zostawić...? Stare i nowe struktury społeczne w Polsce. Tom III. Czynniki miastotwórcze w okresach wielkich zmian społecznych (rec. Przemysław Pankowski)

Sprawozdanie

  • * Konferencja "Myśl socjologiczna Stanisława Ossowskiego wobec współczesności" (Iwona Kaczmarek-Murzyniec)
 
STUDIA SOCJOLOGICZNE
00-330 WARSZAWA, PAŁAC STASZICA, NOWY ŚWIAT 72, pokój 231
tel.: (+48-22) 657-28-61, fax: (22) 826-78-23