Wersja polska nglish version
   

Studia Socjologiczne nr 1/2003 (168)

  • Robert K. Merton 4 lipca 1910 - 23 lutego 2003
    (Piotr Sztompka)

Artykuły

Grzegorz Lissowski: Wprowadzenie do przestrzennej teorii głosowania

Przestrzenna teoria głosowania jest teorią opisową, wchodzącą w skład teorii wyboru publicznego. Jej przedmiotem są procesy podejmowania decyzji społecznych za pomocą głosowania bezpośrednio w zgromadzeniach podejmują-' tych decyzje i  pośrednio poprzez wybory reprezentantów lub decydentów. Przestrzenna teoria głosowania analizuje te dwa różne procesy wykorzystując taką samą przestrzenna reprezentację. Alternatywne rozwiązania, a także kandydaci na reprezentantów lub decydentów, są przedstawiani jako punkty w  przestrzeni jedno- lub wielowymiarowej. Również osoby głosujące (członkowie zgromadzenia, wyborcy), a dokładniej ich punkty idealne, są przedstawiane jako punkty x~ tej samej przestrzeni, której wymiary reprezentują kwestie brane pod uwagę przez głosujących przy ocenianiu alternatywnych rozwiązań lub kandydatów. Oceny te są funkcjami odległości od punktów idealnych. Podstawową metodą podejmowania decyzji jest metoda większości. W przestrzennym modelu zgromadzeń, odpowiadającym sytuacji głosowania w zgromadzeniu decyzyjnym, zakłada się, że osoby głosujące mogą zgłaszać alternatywne rozwiązania lub kandydatów i posiadają pełną informację o ich usytuowaniu w przestrzeni kwestii. W przestrzennym modelu wyborów założenia te na ogół nie są spełnione. Konieczna staje się redukcja przestrzeni kwestii do przestrzeni ideologicznej. Aktorami aktywnymi stają się kandydaci i  partie polityczne. Pojawia się też potrzeba rozszerzenia modelu głosowania o niepewność wyborców, absencję wyborczą, manipulacje i  głosowania strategiczne, zachowania losowe itd.

Główne pojęcia: przestrzenna teoria głosowania, głosowanie, wybory, metoda większości, przestrzenna teoria zgromadzeń, przestrzenna teoria wyborów.

Jacek Haman: Stabilność i zmienność w przestrzennych modelach głosowania

Artykuł przedstawia podstawowe modele przestrzennej teorii głosowania, zaczynając od jednowymiarowych modeli Blacka i Downsa oraz twierdzenia Blacka o medianowym wyborcy i  jego rozszerzeń. W dalszej części artykułu stawione są konsekwencje zwiększenia liczby wymiarów (twierdzenia wielowymiarowych medianach i  twierdzenie McKelveya) oraz modele "kierunkowe", w których o  preferencjach wyborców decyduje nie tylko odległość kandydata od "punktu idealnego" wyborcy, ale również położenie wyborcy i kandydata względem punktu "status quo".

Główne pojęcia: przestrzenna teoria głosowania, modele jednowymiarowe, modele wielowymiarowe, modele odległościowe, modele kierunkowe

Dariusz Przybysz: Wyrazistość kandydata na scenie politycznej i niepewność wyborcy

Kandydat w wyborach politycznych poprzez swoje działania i wypowiedzi prezentuje wyborcom swoje poglądy w  rozmaitych kwestiach. Budowany w ten sposób wizerunek nie musi być postrzegany przez wyborcę jako wyrazisty i jednoznaczny. Może to wynikać zarówno ze strategii celowo przyjętej przez kandydata, jak i czynników zakłócających percepcję wyborcy. W konsekwencji wyborca może pozostawać niepewny co do faktycznego usytuowania kandydata na scenie politycznej. Artykuł prezentuje sposób ujęcia niejednoznacznego wizerunku kandydata w  przestrzennej teorii głosowania. Proponuje się w nim model komunikacji pomiędzy kandydatem a wyborcą oraz przedstawia wybrane koncepcje spotykane w literaturze dotyczące powyższego zagadnienia.

Główne pojęcia: alternatywy niejednoznaczne, wyrazistość kandydata, niepewność wyborcy, kanał komunikacji, model komunikacji

Dominik Batorski, Wiesław Bartkowski: Identyfikacja partyjna w przestrzennej teorii wyborów

Dwa główne sposoby wyjaśniania zachowań wyborczych pochodzą z przestrzennej teorii wyborów i teorii identyfikacji partyjnej. Artykuł poświęcony jest możliwościom zbudowania modelu ogólnego, wykorzystującego czynniki obecne w obu teoriach. Omawiamy też możliwości i zalety wykorzystania symulacji komputerowych jako narzędzia pracy badawczej i teoretycznej w naukach społecznych. Następnie, za pomocą napisanego przez nas programu komputerowego, analizujemy, jakie są konsekwencje włączenia identyfikacji partyjnej do modelu przestrzennego, dla zachowania kandydatów oraz stabilności i  konfiguracji sceny partyjnej.

Główne pojęcia: przestrzenna teoria wyborów, symulacje komputerowe, identyfikacja partyjna.

Mikołaj Jasiński: Stanowisko ideologiczne a znaczenie uczestnika zgromadzenia decyzyjnego

Autor przedstawia w artykule związek pomiędzy stanowiskiem ideologicznym uczestników politycznych zgromadzeń, a ich znaczeniem w procesie podejmowania decyzji. Uwzględnienie "różnorodności ideologicznej" stanowisk decydentów (graczy) ma umożliwić pełniejszy opis i ocenę układu sił w zgromadzeniu, a także przewidywanie ewentualnych w nim napięć. Poza prezentacją niektórych już istniejących koncepcji, autor proponuje własną konstrukcję dwóch przestrzennych generalizacji indeksów siły Podstawą tych generalizacji jest analiza postulatów odnoszących się do różnych aspektów siły uczestnika zgromadzenia decyzyjnego oraz koncepcji racjonalności gracza w sytuacji budowania lub utrzymywania koalicji. Autor proponuje również sposób oceny wpływu ideologii na siłę poszczególnych graczy w danym zgromadzeniu decyzyjnym. Służyć temu ma współczynnik ideologizacji. Na przykładzie analizy polskiej sceny politycznej (Sejmu 111 kadencji) autor przedstawia użyteczność proponowanych konstrukcji.

Główne pojęcia: indeks siły, przestrzenna generalizacja indeksu siły, Shapley-Owen, Deegan-Packel, koalicja, ważony system głosowania, przestrzeń ideologiczna, współczynnik ideologizacji, taksonomia wrocławska.

 
STUDIA SOCJOLOGICZNE
00-330 WARSZAWA, PAŁAC STASZICA, NOWY ŚWIAT 72, pokój 231
tel.: (+48-22) 657-28-61, fax: (22) 826-78-23