Wersja polska nglish version
   

Studia Socjologiczne nr 4/2003 (171)

Artykuły

Elżbieta Hałas: Symbolizm społeczny - formy i funkcje. Perspektywa pragmatyczna

Chociaż nie ma zadowalającej teorii symbolizmu społecznego, teoria społeczna i węziej, teoria socjologiczna zawiera przyczynki, a nawet obszerniejsze opracowania odnoszące się do procesów semiozy - tworzenia i funkcjonowania znaczeń w społeczeństwie. W  artykule przedstawiane są argumenty wskazujące na to, że możliwa jest integracja orientacji interakcjonizmu symbolicznego z durkheimowską tradycją badań nad symbolizmem społecznym, przyjmując perspektywą działań zbiorowych i stanowisko pragmatyzmu. Pozwala to na wyjście poza ograniczenia kognitywizmu wprowadzonego do teorii socjologicznej m.in. wraz z fenomenologicznymipoglądami na symbolizm, co przejawia się w  koncepcjach Petera L. Bergera i Thomasa Luckmanna, odnoszących się do społecznego konstruowania rzeczywistości. Zaproponowany został model wielowymiarowej analizy form, odmian i funkcji symbolizmu społecznego.

Główne pojęcia: symbolizm społeczny, interakcjonizm symboliczny, komunikacja, działanie zbiorowe, pragmatyzm.

Andrzej Domański: Aktualność koncepcji zachowań zbiorowych

Dla wielu naukowców zachowania zbiorowe to zarzucona koncepcja badawcza. W Stanach Zjednoczonych istnieje jednak grupa socjologów, którzy rozwijają teorią zachowań zbiorowych oraz odpowiadają na zarzuty jej krytyków. Wykazują oni, że negatywna recepcja orientacji zachowań zbiorowych wynika z  nieuzasadnionego utożsamiania szkoły zachowań zbiorowych z  interpretacjami typu: teoria transformacji, teoria predyspozycji. Warto podkreślić, że już w pierwszych pracach opatrzonych tytułem "zachowania zbiorowe" rewidowana była tak zwana "stereotypowa interpretacja tłumów". O ewolucyjności perspektywy zachowań zbiorowych świadczą wypracowane w  kolejnych latach ich nowe modele teoretyczne. "Zachowanie zbiorowe" i  "działanie zbiorowe" to dwie nie wykluczające się kategorie zjawisk, dlatego jako komplementarne powinny być rozpatrywane dwie perspektywy teoretyczne: "zachowania zbiorowe" i "działania zbiorowe".

Główne pojęcia: zachowanie zbiorowe, działanie zbiorowe, teoria predyspozycji. teoria transformacji, psychologia kolektywna, stereotyp zachowania zbiorowego.

Michał Kaczmarczyk: O pojęciu racjonalizacji prawa w socjologii Maxa Webera

Przedmiotem artykułu jest pojęcie będące jednym z ważniejszych źródeł kontrowersji i inspiracji, jakich dostarcza nam twórczość Webera, mianowicie racjonalizacja prawa. O  teoretycznej atrakcyjności tegoż decyduje przede wszystkim rozróżnienie pomiędzy racjonalizacją formalną i materialną. Wskazuje ono nie tylko na różne teoretyczne koncepcje prawa, ale na sprzeczne tendencje historyczne w rozwoju systemów prawnych oraz dylematy, przed jakimi stoją prawodawcy i podmioty stosujące prawo. W prezentowanym artykule podjęta została próba systematyzacji zagadnień składających się na omawianą koncepcję Webera, jak też interpretacja najważniejszych pojęć z  nią związanych. Szczególnie zaakcentowany został przy tym charakterystyczny dla Webera punkt widzenia pozytywisty prawnego.

Główne pojęcia: racjonalizacja, prawo, racjonalizacja prawa, ważność, legalność, legitymizacja.

Recenzje

  • W sieciach czarnego złota. Kaja Gadowska: Zjawisko klientelizmu polityczno-ekonomicznego (rec. Daniel Wicenty)
  • Brunon Hołyst: Suicydologia (rec. Ewa Sarama)
  • Uniwersytet wobec wyzwań współczesności. Zbyszko Melosik: Uniwersytet i społeczeństwo. Dyskursy wolności, wiedzy i władzy (rec. Krzysztof Wasielewski)
  • Krystyna Romaniszyn: Kulturowe implikacje międzynarodowych migracji (rec. Ariel Zieliński)
  • Dyskursywne poszukiwania tożsamości i dróg rozwoju trzeciego sektora. Samoorganizacja społeczeństwa polskiego: trzeci sektor. Pod red. P. Glińskiego, B. Lewenstein i Andrzeja Sicińskiego (rec. Piotr Pawliszak)
  • Antoni Sułek: Sondaż polski. Przygarść rozpraw o badaniach ankietowych (rec. Andrzej J. Kutyłowski)
  • Małgorzata Szpakowska: Chcieć i mieć. Samowiedza obyczajowa w Polsce czasu przemian (rec. Mariusz Zwarycz)
 
STUDIA SOCJOLOGICZNE
00-330 WARSZAWA, PAŁAC STASZICA, NOWY ŚWIAT 72, pokój 231
tel.: (+48-22) 657-28-61, fax: (22) 826-78-23