Wersja polska nglish version
   

Studia Socjologiczne nr 3/2009 (194)

Artykuły:

Marek Czyżewski: Polski spór o strach Jana Tomasza Grossa w perspektywie „pośredniczącej” analizy dyskursu

Na początku 2008 roku odbyła się główna faza polskiej debaty wokół książki Strach Jana Tomasza Grossa, która odnosi się do kwestii polskiego antysemityzmu po II wojnie światowej i tym samym problematyzuje zbiorowy obraz własny Polaków jako narodu ofiar. Analiza debaty wokół Strachu będzie się koncentrować wokół analogii z niemiecką debatą z roku 1996 wokół książki Daniela Goldhagena Gorliwi kaci Hitlera; metadyskursowych aspektów debaty (wokół Strachu oraz dyskusji nad książką niż wydarzeń historycznych); niektórych własności polityzacji i medializacji debaty; problematycznej „etnizacji” sporu; polaryzacji stanowisk oraz niedoboru „pracy pośredniczącej” między przeciwstawnymi stanowiskami. Wnioski wynikające z  analizy tej debaty prowadzą do postulatu „pośredniczącej” analizy dyskursu.

Główne pojęcia: analiza dyskursu, antysemityzm, etniczność, społeczna konstrukcja tożsamości, struktury relewancji.

Mikołaj Cześnik: Przyczyny zmiany frekwencji wyborczej w Polsce: przykłady wyborów parlamentarnych w 2005 i 2007 roku

Celem artykułu jest weryfikacja hipotez o przyczynach zmiany frekwencji wyborczej w Polsce na przykładzie wyborów parlamentarnych w  2005 i 2007 roku. Artykuł prezentuje teoretyczny model zmiany frekwencji wyborczej. Następnie proponuje schemat badania dynamiki uczestnictwa wyborczego w Polsce i dwie alternatywne hipotezy wyjaśniające zjawisko. Pierwsza z nich szuka wyjaśnienia w zmianach na poziomie makro, druga w  zmianach na poziomie mikro. Przeprowadzone analizy przekonują, że zmiany frekwencji wyborczej w Polsce zachodzą przede wszystkim ze względu na zmiany poziomu jednostkowego (przechodzenie obywateli od uczestnictwa do absencji lub vice versa, skutkujące niestabilnością zachowań wyborczych), a nie ze względu na zmiany poziomu zagregowanego (zmiany struktury elektoratu). Niestabilność uczestnictwa nie jest zachowaniem przypadkowym – istnieją liczne statystycznie istotne korelaty tego zjawiska, takie jak płeć, wiek, zako zenienie w systemie politycznym czy zadowolenie z demokracji.

Główne pojęcia: frekwencja wyborcza, zachowania wyborcze, wybory.

Alicja Zawistowska: Orientacje empiryczne w badaniach nierówności edukacyjnych

Celem artykułu jest prezentacja najważniejszych podejść do badania nierówności edukacyjnych, ograniczona do prac mieszczących się w paradygmacie ilościowych badań nad strukturą społeczną. Przegląd nurtów i opisanie założeń szkoły osiągania statusu rozwijanej w latach sześćdziesiątych XX wieku, następnie podejście określane mianem „przejść edukacyjnych”, potem stanowiska rozwijane w latach dziewięćdziesiątych: „maksymalnie utrzymujących się nierówności”, „skutecznie utrzymujących się nierówności” oraz teorii racjonalnego wyboru. Tekst pokazuje zmiany w definiowaniu procesu edukacyjnego, w stawianych pytaniach badawczych i w technikach analitycznych. Analiza prowadzi do wniosku, że modele osiągnięć edukacyjnych stają się coraz lepiej dopasowane do rzeczywistego przebiegu karier szkolnych. Nadal jednak są to schematy uproszczone, które w warunkach zróżnicowania instytucji edukacyjnych mogą ograniczać możliwość stawiania nowych pytań o stratyfikację edukacyjną.

Główne pojęcia: nierówności edukacyjne, orientacje empiryczne, teoria racjonalnego wyboru.

Gabriela Ziewiec: Nowy niewspaniały świat. Globalizacja i demokracja liberalna z perspektywy Zygmunta Baumana

Globalizacja Zygmunta Baumana stanowi ważne uzupełnienie dominujących analiz ekonomicznych, szukających specyficznych cech gospodarki światowej oraz czynników zwiększających konkurencyjność i innowacyjność gospodarek krajowych. Jego rozważania to analiza trzech typów relacji pomiędzy: władzą i państwem, państwem i społeczeństwem oraz społeczeństwem i jednostką.
Artykuł ma na celu: (1) przedstawienie specyfiki tych jakościowo nowych przekształceń, pokazanie powiązań między nimi oraz ujawnienie lokalnych skutków odchodzenia od interwencjonizmu państwowego na rzecz samoczynnej regulacji rynku; (2) poszukiwanie odpowiedzi na pytanie o nowoczesne i ponowoczesne znaczenie wolności indywidualnej oraz warunki sprzyjające jej realizacji; (3) usytuowanie myśli Baumana w dyskusji o współczesnej globalizacji oraz zakwestionowanie jednej z ważniejszych ideowych podstaw tego procesu, zgodnie z którą wolny rynek umacnia demokrację i jest najpewniejszą (jeśli nie jedyną) gwarancją pokoju i harmonii na świecie.

Główne pojęcia: globalizacja negatywna, globalizacja pozytywna, płynna nowoczesność, wolność indywidualna, demokracja liberalna.

Społeczeństwa świata

  • Maja Biernacka: La hispanidad. Idea prymatu narodu hiszpańskiego

Esej polemiczny

  • Tomasz Sahaj: Kibicowanie futbolowe, religia i socjologia sportu

Recenzje

  • Radosław Sojak: Pragmatyczna doskonałość
    (recenzja serii wydawniczej „Współczesne teorie socjologiczne” wydawnictwa NOMOS)
  • Seria „Współczesne teorie socjologiczne” Wydawnictwo Nomos. Wypeł­nianie luki?
    (z redaktorami serii „Współczesne teorie socjologiczne”, Ireną Borowik i Januszem Muchą, rozmawia Tomasz Szlendak)
  • Filip Adamus: Czy uprzedzeń można uniknąć?
    (recenzja z: S. R. Levy i M. Killen, red., Intergroup Attitudes and Relations in Childhood Through Adulthood)
  • Anna Horolets: Krytyczna analiza dyskursu: między lingwistyką i krytyczną teorią społeczną
    (recenzja z: A. Duszak i N. Fairclough, red., Krytyczna analiza dyskursu. Interdyscyplinarne podejście do komunikacji społecznej)
 
STUDIA SOCJOLOGICZNE
00-330 WARSZAWA, PAŁAC STASZICA, NOWY ŚWIAT 72, pokój 231
tel.: (+48-22) 657-28-61, fax: (22) 826-78-23