Wersja polska nglish version
   

Studia Socjologiczne nr 1/2014 (212)

Brunon Synak. 23 października 1943–18 grudnia 2013, s. 5

Brunon Synak. Socjolog spełniony (Andrzej Kojder), s. 7–12

Brunon Synak. Kaszuba – socjolog – działacz społeczny (Michał Kaczmarczyk), s. 13–15

Artykuły

Kazimierz Krzysztofek: Społeczeństwo w XXI wieku: rozproszenie i nadzór. Analiza dwóch trendów, s. 19–44

Niniejszy artykuł poświęcony jest analizie dwóch trendów. Są to zarazem dwa różne dyskursy. Koncentruję się na nich bez rozstrzygania, jak dalece są one sprzeczne, jak dalece komplementarne, nawzajem się wzmacniające, na ile zaś plasują się w różnych porządkach i dlatego nie można ich analizować na jednej podziałce. Pierwszy dyskurs traktuje o społeczeństwie rozproszonym, spersonalizowanym, hiperindywidualistycznym. Drugi – o społeczeństwie zmierzającym do biurokratyzacji, proceduralizacji, certyfikacji, kwantyfikacji, monitoringu, nadzoru itp. Te dyskursy opisują realne procesy, między którymi zachodzi zarówno relacja wymiany, jak i konfliktu. Z jednej strony one się nawzajem napędzają jako pozytywne sprzężenie zwrotne, z drugiej zaś wzajemnie opozycjonują.

Główne pojęcia: sieci; Internet; społeczeństwo rozproszone; nadzór; praca niematerialna.

Katarzyna Leszczyńska: Świeccy mężczyźni i kobiety w instytucji Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce. Segregacja wertykalna i horyzontalna w kościelnych organizacjach administracyjnych, s. 45–76

W artykule przedstawiam wyniki badań ilościowych i jakościowych, dotyczące umiejscowienia świeckich kobiet i mężczyzn w organizacjach Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce na poziomie partykularnym oraz centralnym. Analizując typowe pozycje zajmowane przez laikat kobiecy i męski w kuriach diecezjalnych, organizacjach współpracujących z kuriami, a także w strukturach Konferencji Episkopatu Polski, podejmuję próbę rekonstrukcji rozmieszczenia różnych kategorii płciowych oraz zjawisk segregacji wertykalnej i horyzontalnej w obrębie instytucji kościelnych. W analizach przyjmuję socjologiczne rozumienie Kościoła jako instytucji społecznej i organizacji. Płeć w prowadzonych analizach definiuję również jako kategorię społeczną, zinstytucjonalizowaną i intersekcjonalną, wykraczając poza biologiczne i dychotomiczne jej rozumienie.

Główne pojęcia: płeć kulturowa; kobiecość i męskość; segregacja wertykalna i horyzontalna; świeccy; instytucja religijna; Kościół rzymskokatolicki.

Piotr Stankiewicz: Zbudujemy wam elektrownię (atomową!). Praktyka oceny technologii przy rozwoju energetyki jądrowej w Polsce, s. 77–107

Plan budowy w Polsce elektrowni atomowych jest wyzwaniem nie tylko w wymiarze technologicznym czy inwestycyjnym, ale także społecznym. Związany jest z kontrowersjami o charakterze politycznym, gospodarczym, kulturowym i ideologicznym. Przygotowywanie Programu Polskiej Energetyki Jądrowej, rozpoczęte przez rząd w 2009 roku, stanowi zatem istotne wyzwanie z zarządzania zmianą społeczno-technologiczną. Celem artykułu jest spojrzenie na realizację programu jądrowego z perspektywy nurtu społecznego współzarządzania technologią (technology governance), którego główny element stanowi system oceny technologii (technology assessment). Zadaniem systemu oceny technologii jest umożliwienie przeprowadzenia kompleksowej, wielowymiarowej ewaluacji wdrażanych innowacji technologicznych (szczególnie tych wywołujących kontrowersje społeczne), uwzględniającej interesy i opinie różnych grup społecznych. Głównym problemem jest pytanie o to, jaki model oceny technologii wykorzystywany jest przy realizacji Programu Polskiej Energetyki Jądrowej. W pierwszej części artykułu zaprezentowane zostały kontekst technology governance i główne modele oceny technologii: od eksperckiego do partycypacyjnego; w drugiej części zastosowano te narzędzia do analizy sposobu wdrażania w Polsce energetyki jądrowej.

Główne pojęcia: ocena technologii; współzarządzanie technologią; ryzyko; energetyka jądrowa; innowacje technologiczne; partycypacja; społeczne badania nad nauką i technologią.

Tomasz Masłyk: Analiza porównawcza ocen pracy zawodowej w krajach europejskich z wykorzystaniem metody taksonomicznej, s. 109–132

W pierwszej części artykułu zaprezentowano teoretyczne założenia odnoszące się do zagadnień związanych z pracą zawodową, a w szczególności do oceny satysfakcji z pracy. Zaakcentowano w niej złożoność problematyki i jej konsekwencje dla koncepcyjnych i operacyjnych wytycznych, istotnych w badaniach. Część druga to empiryczna ilustracja oceny pracy zawodowej wśród pracowników reprezentujących 25 krajów europejskich. Analizę porównawczą oparto na metodzie taksonomicznej (porządkowania liniowego, jak i nieliniowego), która pozwoliła sklasyfikować badane kraje pod względem oceny pracy zawodowej bazując na zagregowanych opiniach pracowników z poszczególnych krajów. Dane wykorzystane w analizie pochodziły z badań Europejskiego Sondażu Społecznego zrealizowanych w 2010 roku.

Główne pojęcia: praca; satysfakcja z pracy; metoda taksonomiczna; Europejski Sondaż Społeczny.

Jakub Niedbalski: Analiza komunikowania się personelu z upośledzonymi umysłowo podopiecznymi domu pomocy społecznej, s. 133–154

Celem artykułu jest ukazanie komunikowania się personelu z niepełnosprawnymi intelektualnie mieszkańcami domu pomocy społecznej. Artykuł koncentruje się na symbolicznym akcie komunikacji, w którym główną rolę odgrywają różne formy ekspresji upośledzonych umysłowo podopiecznych. Kontekstem prowadzonych rozważań jest ogólna charakterystyka porozumiewania się osób niepełnosprawnych intelektualnie z otoczeniem, odwołująca się do takich mechanizmów interakcyjnych, jak intencjonalność i istotność, a także sytuacyjność oraz standaryzacja komunikatu.

W badaniach wykorzystane zostały dane jakościowe, zdobyte przez pogłębiony wywiad swobodny oraz obserwację jawną, przeprowadzone z personelem i niepełnosprawnymi intelektualnie mieszkańcami domu pomocy społecznej. Analiza i interpretacja materiału badawczego prowadzona jest zgodnie z zasadami metodologii teorii ugruntowanej.

Główne pojęcia: niepełnosprawność intelektualna; dom pomocy społecznej; komunikacja; interakcje; badania jakościowe.

Esej polemiczny

Aneta Piekut: Migration and Modernisation – an Alternative. Polemic essay with Marek Okólski’s article “Modernising Impacts of Emigration”, s. 157–169

In this polemic essay I critically engage with the migration-modernisation argument presented by Marek Okólski in his article “Modernising Impacts of Emigration” published in “Studia  Socjologiczne”, issue 3, volume 206. By employing postcolonial and decolonial theory I offer an alternative voice in the discussion on theorising migration. The polemic attempts to question the prevailing thinking on the migratory situation in Poland (patterns of immigration and emigration) anchored in the rhetoric of modernity and, by doing so, provoke further discussion on theorising and researching migration in Poland.

Key words: migration; modernisation; polemic; postcolonial studies; decolonial option.

Esej recenzyjny

Krzysztof Gorlach, Grzegorz Foryś i Katarzyna Jasikowska: Nie tędy droga: analiza klasowa i analiza nierówności w społeczeństwie zwrotu kulturowego (Maciej Gdula i Przemysław Sadura (red.) Style życia i porządek klasowy w Polsce, oraz Wojciech Woźniak, Nierówności społeczne w polskim dyskursie politycznym), s. 173–200

Esej zawiera krytyczną analizę dwóch publikacji książkowych. Pierwsza koncentruje się na stylach życia i porządku klasowym w Polsce (redaktorzy: M. Gdula, P. Sadura), a druga na nierównościach społecznych obecnych w dyskursie politycznym również w Polsce (autor: W. Woźniak). Obydwie prace potraktowano jako głos młodego pokolenia socjologów w kwestiach struktury społecznej.

W stosunku do pierwszej publikacji sformułowano uwagi dotyczące: 1) nieumieszczenia teorii Bourdieu w wystarczająco szerokiej tradycji analiz struktury klasowej i ruchliwości społecznej; 2) przyjęcia uproszczonego schematu struktury klasowej w koncepcji Bourdieu; 3) konfrontowania ogólnych twierdzeń wynikających z teorii Bourdieu bezpośrednio z wypowiedziami badanych bez próby operacjonalizacji ogólnych pojęć zawartych we wspomnianej teorii; 4) braku syntetyzującego podsumowania wskazującego na zasadniczy przekaz całego opracowania.

W stosunku do drugiej publikacji zwrócono uwagę na brak bardziej pogłębionej analizy zebranego materiału empirycznego, a w szczególności braku zaprezentowania zasadniczych faz analizy materiału empirycznego zgodnie z wykorzystywanymi programami analizy jakościowej.

Główne pojęcia: klasy społeczne; style życia; nierówności; Bourdieu; dyskurs polityczny; zwrot kulturowy.

Recenzje

Anita Brzozowska: Konfiguracje wartości w zmieniającej się Europie (recenzja z: Wartości i zmiany. Przemiany postaw Polaków w jednoczącej się Europie, red. Aleksandra Jasińska-Kania), s. 203–210

Jerzy Kaczmarek: Mówimy o rzeczach – rzeczy „mówią” o nas (recenzja z: Marek Krajewski,  „Są w życiu rzeczy”… Szkice z socjologii przedmiotów), s. 211–215

Andrzej Niesporek: Klasa i płeć kulturowa (recenzja z: Restructuring Class and Gender. Six Case Studies, red. Kazimiera Wódz i Monika Gnieciak), s. 217–221

Paweł Prüfer: Fotospołeczeństwo w finezyjnej deskrypcji socjologa rozumiejącego wizualnie (recenzja z: Fotospołeczeństwo. Antologia tekstów z socjologii wizualnej, red. Piotr Sztompka i Małgorzata Bogunia-Borowska), s. 223–230

 
STUDIA SOCJOLOGICZNE
00-330 WARSZAWA, PAŁAC STASZICA, NOWY ŚWIAT 72, pokój 231
tel.: (+48-22) 657-28-61, fax: (22) 826-78-23