Wersja polska nglish version
   

Studia Socjologiczne nr 1/2018 (228)

 

Artykuły 

Witold Betkiewicz, Michał Kotnarowski, Jacek Wasilewski: Trzy generacje polityczne regionalnej elity samorządowej, s. 7–34 (DOI: 10.24425/119085)

Artykuł przedstawia wyniki empirycznego badania elity regionalnej. Próba liczy 400 osób i składa się z radnych obecnej (2014–2018) kadencji sejmików wojewódzkich i wielkich miast. Pytania badawcze skupiają się na wymianie elit i na różnicach strukturalnych oraz rekrutacyjnych między wyróżnionymi pokoleniami politycznymi w regionalnej elicie. Wyjściowa przesłanka zakładała, że generacje polityczne uformowane w różnych fazach zmiany systemowej i mające różne zadania do wykonania, będą znacząco odmienne. Wyróżniono trzy pokolenia: transformacyjne (wchodzili do samorządowej polityki przed 1997 rokiem), potransformacyjne (w latach 1997–2003) i unijne (od 2004 roku). Podstawowe wyniki wskazują na ograniczoną skalę wymiany elit (dwa pierwsze pokolenia polityczne przeważają) i na stosunkowo niewielkie róż nice między generacjami, tak strukturalne, jak rekrutacyjne. Hipotetycznie wiążemy to z faktem, że przedstawiciele pokoleń transformacyjnego i potransformacyjnego nie odzwierciedlają cech swoich generacji z czasów ich formowania, lecz tej ich części, która przetrwała na samorządowo-politycznych pozycjach do 2017 roku.

Główne pojęcia: elita polityczna; elita regionalna; pokolenia polityczne; wymiana elit; rekrutacja elit. 


Pobierz

 

 

Wojciech Grabowski: Determinanty przestrzennego zróżnicowania wyników głosowania w wyborach parlamentarnych z 2015 roku, s. 35–64 (DOI: 10.24425/119086)

W artykule tym analizowane jest przestrzenne zróżnicowanie wyników głosowania w wyborach parlamentarnych z 2015 roku. Wykorzystywane są dane Państwowej Komisji Wyborczej na szczeblu gmin oraz wskaźniki rozwoju społeczno-ekonomicznego pochodzące z Banku Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego. Celem badania jest analiza wpływu czynników ekonomicznych, społeczno-demograficzno-lokalizacyjnych oraz historyczno-kulturowych na poziom poparcia poszczególnych partii, a także sprawdzenie, które kategorie najsilniej oddziałują na preferencje polityczne mieszkańców polskich gmin. Oszacowania parametrów modelu regresji Dirichleta wskazują, że czynniki ekonomiczne oraz społeczno-demograficzno-lokalizacyjne miały istotny wpływ na wyniki wyborów parlamentarnych z 2015 roku. Okazało się jednak, że czynniki historyczne i kulturowe były najważniejszymi determinantami. Ważnym wkładem niniejszej pracy do wiedzy o zróżnicowaniu przestrzennym wyników wyborów są rezultaty dotyczące wpływu bliskości dużych ośrodków miejskich na preferencje polityczne mieszkańców otaczających je gmin. Uzyskane wyniki estymacji wskazują na obecność zjawiska „przenoszenia” liberalnych postaw z wielkich miast do otaczających je gmin.

Główne pojęcia: podejście kontekstowe; wybory parlamentarne; regresja Dirichleta; geografia wyborcza. 


Pobierz

 

 

Piotr Kulas: Idea państwa w świadomości młodych inteligenckich elit, s. 65–98 (DOI: 10.24425/119087)

Celem tego artykułu jest przedstawienie oraz analiza wyobrażeń młodych polskich elit intelektualnych na temat państwa. W artykule omówiono historyczny kontekst relacji między inteligencją a państwem, ze zwróceniem uwagi na związane z tym ambiwalencje. Autor stawia tezę, że młode elity inteligenckie są przekonane o półperyferyjnym położeniu Polski, zarazem ich przedstawiciele artykułują potrzebę istnienia aktywnego, inkluzywnego państwa, którego – ich zdaniem – nie udało się zbudować po 1989 roku. Chociaż zauważalny kierunek myślenia podkreślający znaczenie państwa ma ponadpokoleniowy charakter, to wyraźnie zaznacza się wśród młodszych generacji. Praca ma charakter empiryczny. Podstawę analizy stanowi kilkadziesiąt wywiadów pogłębionych z przedstawicielami młodych inteligenckich elit. Nawiązuje ona do historyczno-socjologicznych refleksji nad świadomością polskiej inteligencji.

Główne pojęcia: państwo; inteligencja; etos; elity; ocena transformacji. 


Pobierz

 

 

Krzysztof Gubański: Smart city – sformatowany produkt czy narzędzie demokratyzacji? Dwa scenariusze rozwoju współczesnych polityk miejskich, s. 99–116 (DOI: 10.24425/119088)

Artykuł jest analizą koncepcji smart city, jaka wyłania się z lektury materiałów dystrybuowanych przez samorządy i administrację publiczną oraz firmy będące dostawcami nowych technologii dla miast. W pierwszej części tekstu prezentowane są źródła koncepcji smart city, które wykraczają poza wąsko rozumiany rozwój technologii teleinformatycznych, ale wiążą się z przemianami współczesnych miast, modeli urbanistycznych, modeli gospodarczych, nowych polityk rozwojowych, kapitalizmem kognitywnym czy roli, jaką pełni współczesna przestrzeń miejska w globalnym łańcuchu wartości ziemi. Następnie koncepcja ta skonfrontowana jest z argumentami krytycznymi dotyczącymi procesów decyzyjnych, władzy dyskrecjonalnej, kontroli informacji, segregacji społecznej, cyberbezpieczeństwa i monopolu na technologię. Na koniec przedstawione są wyłaniające się z tej dyskusji dwa skrajne modele rozwoju smart city. Pierwszy scenariusz przewiduje oligopol firm technologicznych i smart city jako wysoce sformatowany i mało podatny na modyfikacje produkt teleinformatyczny. Drugi scenariusz to wizja demokratycznej „anarchii”, technologii wolnego dostępu, paradygmatu otwartości i ciągłego modyfikowania rozwiązań, brak regulacji dostępu do zasobów danych. Oba modele stanowią figurę retoryczną i mają na celu pokazanie istotnych decyzji, przed którymi stają zarządcy współczesnych miast i wokół których toczy się debata na temat nowych technologii w polityce miejskiej.

Główne pojęcia: socjologia miasta; studia miejskie; smart city; datyfikacja; nowe technologie. 


Pobierz

 

 

Marta Smagacz-Poziemska, Andrzej Bukowski, Karol Kurnicki: „Wspólnota parkingowania”. Praktyki parkowania na osiedlach wielkomiejskich i ich strukturalne konsekwencje, s. 117–142 (DOI: 10.24425/119089)

Celem artykułu jest analiza konsekwencji, jakie dla szerszego porządku społecznego niosą praktyki związane z parkowaniem w przestrzeni wielkomiejskich osiedli. Procesy społeczno-przestrzenne na osiedlach mieszkaniowych są analizowane z perspektywy teorii praktyk społecznych oraz relacyjnej koncepcji granic i różnic społecznych Fredrika Bartha. Badania terenowe prowadzone na czterech osiedlach mieszkaniowych w dwóch polskich miastach metodą studium przypadku doprowadziły do odkrycia, że praktyka społeczna nazwana przez nas parkingowaniem jest jednym z głównych obszarów życia sąsiedzkiego. Składające się nań wiązki działań i wypowiedzi układają się w trwałe wzory relacji o charakterze organizacyjnym, normatywnym i klasowo-warstwowym, które prowadzą do kształtowania wspólnot parkowania w ramach osiedli. 

Główne pojęcia: osiedle mieszkaniowe; praktyka społeczna; graniczenie; parkowanie; miasto.


Pobierz

 

Wojciech Goszczyński, Michał Wróblewski, Anna Wójtewicz: Jakość w polskich alternatywnych sieciach żywnościowych. Analiza praktyk społecznych, s. 143–170 (DOI: 10.24425/119090)

W artykule analizie poddane zostały praktyki społeczne związane z zaangażowaniem jednostek w alternatywne sieci żywnościowe (alternative food network – AFN). Autorzy proponują, by na żywność jako fenomen społeczny spojrzeć przez pryzmat funkcji stabilizującej, katalizującej, mediacyjnej oraz separacyjnej. W artykule przy- jęto definicję praktyk społecznych jako czynności operującej na znaczeniach, wiedzy praktycznej oraz materialności. Analiza opiera się na badaniach jakościowych pięciu celowo wybranych sieci. Postawiono dwa główne pytania badawcze: 1) jak dochodzi do konstruowania jakości w wybranych polskich AFN? 2) Jakie wartości i społeczne konteksty towarzyszą konstruowaniu jakości? Z badań wynika, że (1) jakość związana jest z charakterem sieci (im prostsza sieć, tym większa gwarancja jakości), co z kolei wiąże zaangażowanie w AFN z różnymi praktykami weryfikacji jakości oraz dbaniem o bezpośredni kontakt pomiędzy producentem a konsumentem; (2) jakość bazuje na neoruralistycznych wyobrażeniach wiejskiej idylli oraz na praktykach zakorzeniających produkcję i konsumpcję w przeszłości; (3) cechą charakterystyczną polskich AFN jest indywidualizm, koncentracja na rodzinie oraz brak wspólnotowej ideologii, co powoduje, że praktyki w tych sieciach rzadko wychodzą poza bezpośrednie otoczenie społeczne.

Główne pojęcia: żywność; konsumpcja; produkcja; praktyki społeczne; jakość; alternatywne sieci. 


Pobierz

 

Jakub Ryszard Stempień: Wokół pytań o polską socjologię sportu, s. 171–193 (DOI: 10.24425/119091)

Artykuł podejmuje problem konstytucji, kondycji i dorobku polskiej socjologii sportu. Wskazane są istotne kontrowersje dotyczące samego przedmiotu i nazwy subdyscypliny (socjologia sportu versus socjologia kultury fizycznej). Omówiono, identyfikowane w literaturze przedmiotu, problemy polskiej socjologii sportu (między inny- mi wąskie spektrum poruszanych zagadnień, niedobór oryginalnych prac badawczych, niska naukowa jakość studiów). Celem artykułu jest empiryczna weryfikacja katalogu tych problemów. Podstawę analizy stanowi wykonana własna kwerenda polskiego czasopiśmiennictwa socjologicznego z lat 2001–2015. Objęła ona wszystkie numery (łącznie 280 woluminów), ze wskazanego wyżej okresu, następujących pięciu polskich periodyków socjologicznych: „Studia Socjologiczne”, „Przegląd Socjologiczny”, „Polish Sociological Review”, „Kultura i Społeczeństwo” oraz „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”. Na podstawie zebranego materiału zidentyfikowano 29 prac przynależnych do subdyscypliny, potwierdzono faktyczną monokulturę tematyczną polskiej socjologii sportu (głównie świat futbolu i patologiczne zachowania kibiców piłkarskich) z wyraźną nadreprezentacją prac teoretycznych i przeglądowych. Artykuł kończą wnioski, wskazujące zaniedbywane obszary i formy debaty socjologicznej, w odniesieniu do sfery kultury fizycznej (zwłaszcza brak recenzji książek z obszaru socjologii sportu).

Główne pojęcia: socjologia sportu; socjologia kultury fizycznej; sport; rekreacja ruchowa; wychowanie fizyczne; czasopiśmiennictwo socjologiczne. 


Pobierz

 

Zuzanna Mazur, Natalia Organista, Zbigniew Dziubiński: Konstruowanie kobiecości i męskości w sporcie na przykładzie języka sportowych przekazów prasowych w „Gazecie Wyborczej”, s. 195–218 (DOI: 10.24425/119092)

Artykuł stanowi próbę zbadania języka medialnych przekazów sportowych w „Gazecie Wyborczej” pod kątem militaryzacji języka sportu i wynikających z tego konsekwencji dla sposobu portretowania sportu kobiet i mężczyzn. Celami badania było: sprawdzenie, ile miejsca zajmują przekazy prasowe dotyczące sportu kobiet i mężczyzn oraz poznanie, czy metafory wojenne oraz metafory ciała jako broni, maszyny lub narzędzia występują w sportowych przekazach prasowych w „Gazecie Wyborczej” w latach 2010–2013. Badanie wykazało znaczne niedoreprezentowanie przekazów na temat sportu kobiet oraz występowanie istotnie częściej metafor wojennych w artykułach dotyczących sportu mężczyzn. Sposób nazywania sportowców oraz występowa- nie metafor ciała jako maszyny czy broni również wskazuje na powszechne używanie terminologii odsyłającej do militaryzmu i działań zbrojnych. Sposób i częstość użycia metafor wojennych w opisie sportu mężczyzn uwidocznia podtrzymywanie tradycyjnego dyskursu męskości opartego na sile fizycznej, wytrzymałości i agresywności.

Główne pojęcia: przekazy prasowe; sport w mediach; metafory wojenne; kobiecość; męskość. 


Pobierz

 

Recenzja

Paweł Prüfer: Bez fundamentów społeczeństwo nie udźwignie siebie (recenzja z: Fundamenty dobrego społeczeństwa. Wartości, red. Małgorzata Bogunia-Borowska), s. 221–228 (DOI: 10.24425/119093)


Pobierz

 
STUDIA SOCJOLOGICZNE
00-330 WARSZAWA, PAŁAC STASZICA, NOWY ŚWIAT 72, pokój 235
tel.: (+48-22) 657-28-61, fax: (22) 826-78-23