Wersja polska nglish version
   

Studia Socjologiczne nr 1/1961

Od redakcji

Teoria, metodologia i metodyka

  • S. Ossowski, Stanowiska i szkoły
    Ciągłość w nauce i stosunek do poprzedników. Szkoła i sekta. Trojakie rozbieżności. Przeciwstawność szkół i postulat integracji w naukach społecznych.
  • J. Hochfeld, Marksowska teoria klas: próba systematyzacji (I)
    Uwagi wstępne. Ogólne założenia systematyzacji. Homo faber. Społeczeństwo klasowe. Sposób produkcji a typy stosunku klasowego. Formacja społeczno-ekonomiczna i struktura klasowa. Wtórne kryteria zróżnicowania klas i rozwinięta struktura klasowa.
  • J. J. Wiatr, Materializm historyczny a warunki społeczeństwa socjalistycznego
    O tzw. "granicach stosowalności" teorii materializmu historycznego. Czynnik ekonomiczny i czynnik świadomościowy. Problematyka zróżnicowania społecznego. Problematyka władzy. Konkluzje.
  • A. Malewski, Rozdźwięk między uznawanymi przekonaniami i jego konsekwencje (Analiza teorii dysonansu poznawczego L. Festingera)
    Wstęp. Próba systematyzacji teorii: zasadnicza idea teorii, pojęcie dysonansu poznawczego, podstawowe twierdzenia teorii, twierdzenia dotyczące zachowań konformistycznych a niezgodnych z prywatnymi przekonaniami, twierdzenia dotyczące następstw niezgodności opinii w grupie, twierdzenia dotyczące podatności na przyjmowanie nowych informacji, twierdzenia dotyczące następstw podjęcia decyzji. Niektóre problemy wymagające dalszych badań: problem charakterystyki dysonansu poznawczego, problem różnic osobowościowych, następstwa usuwania dysonansów - funkcje i dysfunkcje, czy teoria dysonansu poznawczego dotyczy wszelkiego rodzaju dysonansów czy tylko niektórych, konsekwencje teorii dysonansu poznawczego przy założeniu negatywnej oceny własnej osoby. Zakończenie.
  • S. Nowak, Prawa ogólne i generalizacje historyczne w naukach społecznych
    Problem granic uogólnienia. Dwa rodzaje kosztów pomyłek indukcyjnych. Kłopoty indukcji socjologicznej i funkcje współrzędnych czasowo-przestrzennych. Prawa uniwersalne, prawa statystyczne i generalizacje historyczne. Zdania szczegółowe a tezy o zależnościach statystycznych. Teoretyczna i  historyczna ogólność twierdzeń socjologicznych. Inwencyjne i  heurystyczne funkcje hipotez uniwersalnych. Uwagi końcowe.
  • H. E. Malewska, Rytualna religijność, rygoryzm moralny i surowość w wychowaniu
    Problematyka i sposób przeprowadzenia badań. Niektóre wyniki badań: interpretacja normy "nie należy kłamać", typy orientacji moralnych. Próby wyjaśnienia różnic: typ środowiska a postawy moralne, typ wychowania - typ sankcji stosowanych przez rodziców.

Socjologia szczegółowa

  • Pawełczyńska, O grupach młodocianych przestępców
    Grupy na tle terenu: typy skupień ludnościowych a charakter grup przestępczych, różnorodność przestępstw na terenie różnych miast Polski, rozmieszczenie grup na terenie Warszawy, dzielnica o tradycjach przestępczych, równomierność rozsiewu przestępczości w dzielnicach odbudowanych, grupy przestępcze dzielnicy Starówka, rola środowiska przestępczego w funkcjonowaniu grup Starówki, problem typowości Starówki; styczności społeczne a procesy kształtowania się grup przestępczych: sąsiedzkie grupy rówieśnicze, grupy szkolne, grupy z  terenu niekontrolowanej zabawy, grupy powstałe w czasie ucieczki. Wnioski.
  • Z. Gostkowski, Fluktuacje poczytności dzienników w latach 1956-1957 na Opolszczyźnie jako wskaźnik zainteresowania i preferencji wśród publiczności prasowej
    Narastanie zainteresowania informacją polityczną w lecie i jesieni 1956 r. Preferencje wobec dzienników jako źródło informacji politycznej. Zmiany w  czytelnictwie kioskowym po podwyżce cen gazet w 1957 roku. Wnioski i  projekty.
  • M. Ossowska, Zmierzch ethosu purytańskiego w Stanach Zjednoczonych
    Harmonia i bezpieczeństwo zamiast sukcesu ekonomicznego. Cnoty orientacji radarowej. Czynniki warunkujące zmianę postaw moralnych.

Problemy i kierunki

  • J. Kubin, Niektóre czynniki warunkujące skuteczność masowego oddziaływania
    Rola autorytetu. Dwustopniowy przepływ treści komunikowanych środkami masowymi. Czynniki treści: treści nowe i treści znane, treści zgodne i  treści niezgodne z przekonaniami odbiorcy, treści "częściowo bezstronne", treści przypadkowe i celowo wybrane, treści odwołujące się do rozumu i treści apelujące do uczucia, treści wywołujące przestrach i  treści budzące niepokój, apele pozytywne i negatywne, treści o różnym następstwie argumentacji. Cechy osobowości i recepcja treści. Związek z  działaniem. Rola wzajemnego oddziaływania nadawcy i odbiorcy.
  • M. Hirszowicz, Socjologiczna teoria państwa: trudności i szanse
    Wkład socjologii w teorię państwa z perspektywy historycznej. Socjologia przez małe i duże "S". Tradycyjne rozbieżności metodologiczne w  socjologii a problemy ogólnej teorii państwa. Realne możliwości integrowania socjologicznego dorobku - resumpcja.

Materiały

  • J. Janicki, Z badań nad aspiracjami zawodowymi w Polsce w latach 1958-1959
  • H. Dziewicka, Stosunek chłopów-robotników do do gospodarstwa rolnego
  • Siciński, Ankiety Ośrodka Badania Opinii Publicznej przy Polskim Radio poświęcone problematyce środków masowego komunikowania

Recenzje

  • J. Szczepański, Wykształcenie a pozycja społeczna inteligencji (rec. Z. Bauman)
  • Z. Gostkowski, "Dziennik Łódzki" w latach 1884-1892. Studium nad powstawaniem polskiej opinii publicznej w wielonarodowym mieście fabrycznym (rec. J. Szczepański)
  • J. Ziółkowksi, Sosnowiec. Drogi i  czynniki rozwoju miasta przemysłowego (rec. K. Żygulski)
  • Z. Bauman, Klasa - ruch - elita. Studium socjologiczne dziejów angielskiego ruchu robotniczego (rec. W. Zakrzewski)

Kronika życia naukowego

  • Katedra Socjologii UW i Zakład Teorii Kultury i Przemian Społecznych PAN
  • Katedra Socjografii UW
  • Katedra Socjologii Stosunków Politycznych UW
  • Ośrodek Socjologiczny w Łodzi
  • Zakład Badań Socjologicznych PAN (Zespół Warszawski)
  • Zakład Historii i Teorii Moralności Instytutu Filozofii i  Socjologii PAN i Katedra Historii i Teorii Moralności UW
  • Katedra Etnografii Ogólnej i Socjologii UJ
  • Katedra Socjologii UAM, Katedra Socjologii Chrześcijańskiej KUL
  • Zakład Socjologii IGS
  • Pracownia Socjologii Wsi IER
  • Katedra Geografii Ekonomicznej WSP w Krakowie
  • Ośrodek Badania Opinii Publicznej przy Polskim Radio
  • Pracownia Socjologiczna CIOP
  • Komisja Socjograficzna ŚlIN
  • Pracownia Badań Społecznych WSNS
  • Katedra Socjologii WAP
 
STUDIA SOCJOLOGICZNE
00-330 WARSZAWA, PAŁAC STASZICA, NOWY ŚWIAT 72, pokój 231
tel.: (+48-22) 657-28-61, fax: (22) 826-78-23