Wersja polska nglish version
Logo Studia Socjologiczne
Logo PAN Logo UW

Studia Socjologiczne nr 2/2021 (241)

Studia Socjologiczne nr 2/2021 (241)
Spis treści/Contents
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2021 (241) w pdf
Kazimierz Z. Sowa: Jurg Steiner (1935–2020), s. 5–7
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2021 (241) w pdf
Wielokulturowość: polityczne miraże i społeczna rzeczywistość
Marek S. Szczepański, Anna Śliz: Wstęp, s. 9–11
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2021 (241) w pdf
Anna Śliz, Marek S. Szczepański: Różnorodność a równość. Projekty wielokulturowości w perspektywie socjologicznej, s. 13–44

Początek naukowych rozważań na temat wielokulturowości to lata siedemdziesiąte i osiemdziesiąte XX wieku, kiedy odrzucono ideologie asymilacyjne, a wcześniej zakwestionowano poglądy rasistowskie. Wówczas państwa o imigracyjnym rodowodzie – Kanada i Australia – przyjęły oficjalne założenia społeczeństwa wielokulturowego. Po 1945 roku nasilały się ruchy migracyjne w Europie Zachodniej, gdzie podjęto decyzje o wprowadzeniu różnych polityk związanych z wielokulturowością – multikulturalizm, co zapewnia grupom o odmiennym systemie kulturowym równość, poszanowanie tożsamości i uznanie jednostek oraz grup. Możemy wskazać dwa modele multikulturalizmu europejskiego: Francja, gdzie przyjęto idee republikańskie preferujące uniwersalizm, czyli ustawowe zniesienie różnic religijnych czy kulturowych w przestrzeni publicznej; oraz model wielokulturowy – Holandia – dopuszcza różnorodność, ale w ramach obowiązującego systemu prawnego i z hegemonią jednej kultury.

Słowa kluczowe: tożsamość; uznanie; multikulturalizm; zróżnicowanie etniczne; równość
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2021 (241) w pdf
Karol Chrobak: Dwa pojęcia Obcego w myśli socjologicznej, s. 45–69

Esej stanowi historyczną analizę kategorii Obcego. Autor wyszczególnia dwa jej rozumienia, które pojawiły się w dwudziestowiecznej myśli społecznej. Pierwsze traktuje obcość jako własność odnoszącą się do zewnętrznych relacji grupy, drugie zaś jako charakterystykę relacji grupy względem funkcjonujących w jej obrębie mniejszości. Na bazie tego rozróżnienia autor proponuje dwa modele Obcego: oparty na kategorii członkostwa oraz oparty na kategorii uznania. Omawia je bazując na tekstach takich klasyków jak Simmel i Schütz, oraz autorów współczesnych, jak Taylor i Bauman. W trakcie prowadzonych analiz historycznych wskazane zostaje bliskie pokrewieństwo obu tych modeli. Współczesny model uznania implikuje mianowicie traktowanie przedstawicieli różnorodnych tradycji kulturowych jako członków tej samej wspólnoty moralnej. Autor zwraca również uwagę na podobną zależność w przypadku zjawiska radykalnego Obcego, gdzie brak uznania łączy się ściśle z aktem wykluczenia moralnego. Przedstawione analizy mają na celu identyfikację głównych nurtów interpretacyjnych kategorii Obcego oraz wskazanie tendencji, jakim rozumienie tej kategorii współcześnie podlega.

Słowa kluczowe: Obcy; członkostwo; uznanie; tożsamość; kultura
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2021 (241) w pdf
Sławomir Łodziński, Ewa Nowicka: Wielokulturowość w wielkim mieście. Wspólnota pokoleń, siła wykształcenia i stosunek do imigracji w świetle badań jakościowych, s. 71–96

W artykule stawiamy pytanie o postawy społeczne, na których zbudowane może być obecnie społeczeństwo wielokulturowe w Polsce, a także jakiego typu będzie to wielokulturowość. W wyniku nasilających się we współczesnym świecie procesów globalizacyjnych przybywa obecnie do naszego kraju wielu imigrantów, odmiennych kulturowo i często rasowo. Poprzez swój pobyt przyczyniają się oni do budowy kulturowej różnorodności, współczesnej wielokulturowości, rozumianej zarówno w kategoriach obiektywnych jako kulturowa różnorodność, jak i w kategoriach aksjologicznych (świadomościowych) jako akceptacja tejże różnorodności, wymagająca umiejętności funkcjonowania w jej ramach. W artykule zajmujemy się analizą postaw Polaków wobec imigrantów należących do grup kulturowo odmiennych od autochtonicznej większości. Jego celem jest porównanie poglądów dotyczących otwartości na obcość u osób o tym samym poziomie wykształcenia, ale różniących się wiekowo co najmniej jednym pełnym pokoleniem.

Słowa kluczowe: wiek; poziom wykształcenia; wielokulturowość; imigracja; postawy wobec migrantów
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2021 (241) w pdf
Barbara Lewicka: Zróżnicowanie kulturowe a świat artystyczny. Przypadek Nowego Jorku przełomu XIX i XX wieku, s. 97–123

Celem artykułu jest opis powiązań między zjawiskami w nowojorskim świecie artystycznym i społeczeństwie amerykańskim przełomu XIX i XX wieku. Analiza wpisuje się w nurt badań poświęconych kwestii wielokulturowości, uzupełniając je o perspektywę socjologii historycznej i socjologii kultury artystycznej. Do pierwszych lat XX wieku instytucje, jak nowojorska National Academy of Design, narzucały artystom tradycyjne style malarskie będące konsekwencją obowiązujących wówczas w USA norm i wartości wiktoriańskich. Praktyki te miały charakter przemocy symbolicznej, propagowały bowiem model społeczeństwa opartego na przewadze społecznej i kulturowej angloamerykanów. Sprzeciw  wobec  dominacji  układu  angloamerykańskiego  wyrażały  różne  środowiska, w świecie sztuki między innymi twórcy związani z The Ashcan School, w świecie nauki postępowi intelektualiści. Ich aktywność przyczyniła się do transformacji społeczeństwa amerykańskiego w stronę porządku nowoczesnego w wymiarze kulturowym i społecznym. 

Słowa kluczowe: socjologia kultury artystycznej; sztuka amerykańska; świat artystyczny; amerykański wiktorianizm; amerykański modernizm
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2021 (241) w pdf
***
Anna Horolets, Monika Stodolska, Karin Peters: Migrants’ Everyday Life and Migration Regimes: A Study of Migrants’ Leisurely Use of Urban Parks, s. 125–146

The article’s aim is to demonstrate how migration regimes tacitly operate at the level of everyday practices. We propose to see migrants’ leisure, recreational use of parks in particular, as a venue for the internalization and embodiment of migration regimes. We seek to explore if migrants negotiate and resist these regimes through their everyday practices. Our study is based on 70 interviews with Ukrainian and Vietnamese migrants in Poland, Moroccan migrants in the Netherlands, Turkish migrants in Germany, and Latino and Chinese migrants in the U.S. We present migrants’ perceptions of urban parks’ rules and their interactions with other park users. Particular attention is paid to migrants’ ability to negotiate the existing regulations and to adjust these environments to their needs. We discuss the mechanisms that limit migrants’ ability to negotiate the frameworks of migration regimes through their leisurely use of urban parks.

Słowa kluczowe: migrants; leisure; urban parks; discrimination; migration regimes
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2021 (241) w pdf
Krzysztof Wasielewski, Dominik Antonowicz: Proces boloński a socjalizacja studentów do akademickich wspólnot plemiennych. Analiza wzorów mobilności pomiędzy I i II stopniem kształcenia, s. 147–175

Zasadniczym celem artykułu jest ukazanie napięć pomiędzy tradycyjnym kształceniem akademickim a wymogami procesu bolońskiego oraz konsekwencji, jakie one wywołują dla funkcjonowania poszczególnych dyscyplin. Koncentrujemy się na jednym z aspektów tego problemu – mobilności studentów pomiędzy I i II stopniem kształcenia – na przykładzie nauk socjologicznych. Odwołujemy się w nim do klasycznej już koncepcji plemion akademickich T. Becher i P. Trowlera. Próbujemy w nim odpowiedzieć na pytania, które z akademickich wspólnot plemiennych wpisały się w postulaty procesu bolońskiego, a które zdołały się im oprzeć kładąc nacisk na utrzymanie studentów w gronie danej dyscypliny naukowej oraz czy w uczelniach o najwyższym akademickim prestiżu siła socjalizacji do wspólnot plemiennych będzie silniejsza aniżeli w uczelniach o mniejszym prestiżu. Dołączamy tym tekstem do dyskusji na temat kształcenia socjologów w Polsce.

Słowa kluczowe: plemiona akademickie; kształcenie socjologiczne; mobilność studencka; dyscypliny wiedzy; proces boloński
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2021 (241) w pdf
Marta Gospodarczyk, Łukasz Kożuchowski: Nowa ludowa historia: charakterystyka i społeczno-polityczne korzenie współczesnych narracji o historii chłopów polskich, s. 177–198

Artykuł ma na celu przedstawienie charakterystyki współczesnych publikacji dotyczących historii ludowej Polski oraz kontekstu ich powstania. Uwaga autorów skupia się na pozycjach popularnonaukowych, takich jak Ludowa historia Polski Adama Leszczyńskiego czy Bękarty pańszczyzny Michała Rauszera, które łączy nowe podejście do historii ludowej, zakładające podkreślanie sprawczości podporządkowanych, odejście od „historii szlacheckiej”. Powstawanie nowych publikacji dotyczących historii ludowej Polski jest nie tylko wyrazem osobistych motywacji autorów, ale też konsekwencją szeroko rozumianego współczesnego otoczenia społeczno-politycznego. Zainteresowanie opinii publicznej „ludem” jest, według autorów, częściowo pokłosiem wyborów z 2015 roku i późniejszych analiz, kiedy to lud wyłonił się jako podmiot polityczny, a także częścią lewicowego oporu wobec prowadzonej przez rząd Prawa i Sprawiedliwości polityki historycznej.

Słowa kluczowe: polityka historyczna; chłopi; historia ludowa; subaltern studies
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2021 (241) w pdf
***
Łukasz Remisiewicz: Randall Collins o kulisach swojej pracy, emocjach oraz konfliktach w życiu społecznym, s. 199–214
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2021 (241) w pdf
***
Agata Zysiak: Polish Sociology in a Mirror, s. 215–222
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2021 (241) w pdf
Elżbieta Olzacka: O pożytkach i trudnościach studiowania ukraińskiego „brzemienia przeszłości”, s. 223–231
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2021 (241) w pdf

Numer bieżący

Studia Socjologiczne nr 3/2021 (242)