Wersja polska nglish version
Logo Studia Socjologiczne
Logo PAN Logo UW
Uwaga Autorzy!

Od maja 2024 „Studia Socjologiczne” zmieniają zapis bibliografii. Przechodzimy na standard APA 7. Patrz zakładka „Dla Autorów”.

Studia Socjologiczne nr 1/2023 (248)

Studia Socjologiczne nr 1/2023 (248)
Spis treści/Contents
Pobierz Studia Socjologiczne nr 1/2023 (248) w pdf
Alternatywne wizje dobrego życia
Anna Horolets: Alternatywne wizje dobrego życia. Wprowadzenie, s. 5-30 (DOI: 10.24425/sts.2023.144832)

Tekst jest wprowadzeniem do sekcji tematycznej poświęconej alternatywnym wizjom dobrego życia. Ma on na celu wskazanie miejsca i roli tego pojęcia w procesach, które charakteryzują współczesne społeczeństwa. Szczególnie podkreślono w artykule podatność pojęcia „dobre życie” na zawłaszczenie i stosowanie go w sposób manipulacyjny przez rynek i państwo, oraz na kulturowe znaczenia poszukiwania alternatyw dla tych zawężających społeczną wyobraźnię użyć. Ponadto, tekst zawiera przegląd wybranych teoretycznych ram stosowania pojęcia „dobre życie” w literaturze naukowej, który pozwala na lepsze powiązanie przedstawionych w sekcji tematycznej tekstów z kontekstem zwiększonego zainteresowania wartościami i moralnością w socjologii i antropologii.

Słowa kluczowe: dobre życie; alternatywa; socjologia moralności; antropologia moralności
Pobierz Studia Socjologiczne nr 1/2023 (248) w pdf
Katarzyna Waniek: Kilka uwag o dobrym życiu w biograficznym doświadczeniu i jego nadmiernej terapeutyzacji, s. 31–58 (DOI: 10.24425/sts.2023.144833)

Analiza autobiograficznych wywiadów narracyjnych z osobami urodzonymi po 1980 roku często pokazuje ich problematyczne uwikłania w gwałtownie przyrastające, rywalizujące i zmieniające się światy społeczne, z których duża część osadzona jest w mediach społecznościowych. Choć często obdzierają one z intymności i nakłaniają do eksponowania i pielęgnowania własnego ego, to jednocześnie proponują kuszące drogi rozwoju i wizje dobrego życia. Te, w rozumieniu wielu młodych osób, nie mogą zostać osiągnięte bez zaangażowania w proces terapeutyczny, który został zainfekowany neoliberalnym dyskursem i wtóruje mu w promowaniu samorealizacji, troski o siebie, odpowiedzialności czy byciu kreatywnym. Wydaje się, że podstawową trudnością dla współczesnego człowieka jest niemożność oddzielania tego, co rzeczywiście jest „dobrym życiem” od tego, co stanowi symulakry tegoż. Artykuł ten proponuje zastosowanie narzędzi i procedur wypracowanych w metodzie autobiograficznego wywiadu narracyjnego dla dokonania takiego rozróżnienia i pokazania paradoksów tkwiących w procesie terapii, która często „zawiesza” możliwość przepracowania dojmujących życiowych problemów.

Słowa kluczowe: dobre życie; autobiograficzny wywiad narracyjny; paradoksy kultury terapeutycznej; dyskurs neoliberalny a indywidualne doświadczenie
Pobierz Studia Socjologiczne nr 1/2023 (248) w pdf
Agata Bachórz: „Rzuciła pracę w korpo i zajęła się… gotowaniem”. Praca z jedzeniem, nieoczywiste transformacje zawodowe i poszukiwanie alternatywnej relacji ze światem, s. 59–86 (DOI: 10.24425/sts.2023.144834)

Artykuł dotyczy wizji dobrego życia, która realizowana jest w niszowym modelu mobilności zawodowej, polegającym na rezygnacji z pracy w zawodach klasy średniej, opartych na pracy umysłowej, na rzecz pracy przy produkcji jedzenia i w gastronomii. Model ten popularyzowany jest przez media lifestylowe i kulinarne, które zachęcająco opowiadają podobne historie biograficzne. Tekst artykułu bazuje na indywidualnych wywiadach pogłębionych z osobami, które faktycznie zdecydowały się na taką zmianę ścieżki zawodowej. Głównym problemem artykułu jest wpisana w analizowane narracje sprzeczność między przynależnością do hegemonicznej wizji kariery, w tym normalizacją kreatywności w stosunku do własnej biografii, a postrzeganiem decyzji zmiany zawodowej jako pewnej alternatywy lub kontestacji. Kontekstami prowadzonej analizy są: szersza redefinicja znaczeń związanych z jedzeniem w kulturze oraz ideał zacierania granic między czasem wolnym a pracą zawodową. W artykule wskazuje się również na sensotwórczy – dzięki namacalności rezultatów – charakter pracy z jedzeniem, a także jej potencjał do budowania nowej (rezonansowej) relacji z otoczeniem.

Słowa kluczowe: socjologia pracy; produkcja żywności; gastronomia; kariera zawodowa; czas wolny
Pobierz Studia Socjologiczne nr 1/2023 (248) w pdf
Justyna Kajta: Dobre życie jako służba narodowi? Narracje uczestników ruchu nacjonalistycznego (na tle innych młodych dorosłych), s. 87–114 (DOI: 10.24425/sts.2023.144835)

W ostatnich latach zauważalne jest rosnące zainteresowanie tematem dobrego życia i tym, jak można je definiować i realizować. Wśród pojawiających się alternatyw znajdziemy takie postulaty, jak slow life, spowolnienie społeczne, poszukiwanie rezonansu czy powrót do wspólnot. Przyjmując założenia socjologii interpretatywnej, artykuł koncentruje się na dobrym życiu, jakie opowiadane jest przez młodych uczestników i uczestniczki ruchu nacjonalistycznego w Polsce. Na podstawie analizy wywiadów biograficzno-narracyjnych tekst skupia się na odpowiedzi na pytania o to, (a) wokół jakich głównych kategorii konstruowane są przez badanych wizje dobrego życia, (b) w jakim zakresie są one realizowalne w ich własnych biografiach, i (c) jaka jest rola wspólnot (np. ruchu nacjonalistycznego) w definiowaniu i praktykowaniu dobrego życia. W celu nakreślenia szerszej perspektywy wizje dobrego życia młodych uczestników ruchu są zaprezentowane na tle danych zebranych wśród niezaangażowanych w ruch nacjonalistyczny młodych dorosłych.

Słowa kluczowe: dobre życie; młodzi dorośli; nacjonalizm; ruchy społeczne; wspólnota
Pobierz Studia Socjologiczne nr 1/2023 (248) w pdf
***
Henryk Domański, Dariusz Przybysz, Katarzyna M. Wyrzykowska, Kinga Zawadzka: Seriale telewizyjne a dystanse klasowe w Polsce, s. 115–143 (DOI: 10.24425/sts.2023.144836)

Artykuł poświęcony jest jednemu z wymiarów stratyfikacji kultury, jakim jest oglądanie seriali telewizyjnych. Opierając się na danych z badania zrealizowanego w 2019 roku na próbie ogólnopolskiej chcemy ustalić, w jakim stopniu ten sposób spędzania czasu wolnego związany jest z pozycją klasową. Okazuje się, że oglądanie seriali niezbyt silnie zależy od pozycji klasowej, jeżeli kontrolowane są inne czynniki. Ani częstość oglądania, ani rodzaje, ani stopień złożoności seriali nie wchodzą w istotne zależności z usytuowaniem w hierarchii społecznej utożsamianej z pozycją rynkową i stosunkiem do szeroko rozumianej własności. Natomiast ważnymi zmiennymi wyjaśniającymi okazują się inne cechy związane z pozycją klasową. Są to wykształcenie respondentów i pochodzenie społeczne. Zgodnie z oczekiwaniami wyższe wykształcenie respondentów i matek zwiększa szanse oglądania seriali zaliczanych do „wyższej” kultury, podczas gdy oglądanie seriali o niższej złożoności związane jest z niższym kapitałem edukacyjnym. Sugerowałoby to, że oglądanie seriali może sprzyjać odtwarzaniu się podziałów klasowych.

Słowa kluczowe: konsumpcja; seriale telewizyjne; stratyfikacja kultury
Pobierz Studia Socjologiczne nr 1/2023 (248) w pdf
Seweryn Rudnicki: Kształt powietrza: Badania user experience a wytwarzanie praktycznie użytecznej wiedzy o świecie społecznym, s. 145–174 (DOI: 10.24425/sts.2023.144837)

Celem artykułu jest pokazanie, w jaki sposób wiedza o rzeczywistości społecznej może zyskiwać praktyczną przydatność dzięki swojej generatywności, tj. udziałowi w wytwarzaniu obiektów, które są następnie społecznie uznawane za realne i warte poznania. W warstwie teoretycznej artykuł wpisuje się w nurt badań na temat wytwórczego charakteru wiedzy rozwijany w ramach Studiów nad Nauką i Technologią (STS), a na poziomie empirycznym wykorzystuje dane zebrane w trakcie studium badań user experience (UX), czyli badań społecznych, które są stosowane w projektowaniu produktów cyfrowych. Artykuł pokazuje, że efekty wytwórcze prowadzące do praktycznej użyteczności wiedzy o świecie społecznym mogą być trudniejsze do uzyskania niż do tej pory często zakładano. W szczególności potrzebne może się okazać wytwarzanie obiektów epistemicznych o określonym kształcie – takich, które są „oddziaływalne”, a jednocześnie kompatybilne z praktykami i szerszymi kontekstami, do których trafia wiedza – a to z kolei może być znacznym wyzwaniem dla socjologii.

Słowa kluczowe: Studia nad Nauką i Technologią; socjologia praktyczna; socjologia stosowana; socjologia w sferze publicznej; performatywność
Pobierz Studia Socjologiczne nr 1/2023 (248) w pdf
***
Antoni Sułek: Wokół opowieści Jerzego Wiatra o życiu własnym i socjologii w Polsce socjalizmu realnego, s. 175–186 (DOI: 10.24425/sts.2023.144838)

Szkic związany jest z książką, w której Jerzy J. Wiatr, odpowiadając na pytania Pawła Kozłowskiego, opowiada o swoim życiu i socjologii w Polsce okresu socjalizmu realnego (1944–1989). Wykorzystując podane w książce informacje i wyrażone opinie, szkic pokazuje, jakie zagadnienia z historii socjologii i socjologii nauki można podjąć pod jej wpływem lub badać na podstawie jej treści. Należą do nich: typy karier naukowych w socjologii, rola mistrzów i szkół naukowych, autobiografie socjologów, polityczne zaangażowanie socjologii i jego dylematy.

Słowa kluczowe: historia socjologii w Polsce; autobiografie socjologów; socjologia zaangażowana
Pobierz Studia Socjologiczne nr 1/2023 (248) w pdf

Numer bieżący

Studia Socjologiczne nr 2/2024 (253)