Wersja polska nglish version
Logo Studia Socjologiczne
Logo PAN Logo UW

Studia Socjologiczne nr 3/2023 (250)

Studia Socjologiczne nr 3/2023 (250)
Spis treści/Contents
Pobierz Studia Socjologiczne nr 3/2023 (250) w pdf
Badania jakościowe w pandemii COVID-19
Hanna Bojar, Marta Karkowska: Społeczne badania jakościowe w obliczu pandemii COVID-19, s. 5–7 (DOI: 10.24425/sts.2023.147158)
Pobierz Studia Socjologiczne nr 3/2023 (250) w pdf
Sylwia Męcfal, Beata Bielska, Katarzyna Kalinowska, Adrianna Surmiak: Jakość badań jakościowych podczas pandemii COVID-19 – doświadczenia badaczy i badaczek społeczno-humanistycznych, s. 9–36 (DOI: 10.24425/sts.2023.147159)

W artykule opisujemy zmiany w zakresie jakości badań jakościowych wynikające z dostosowywania praktyk badawczych do warunków pandemicznych na kolejnych etapach procesu badawczego. Analiza powstała na podstawie 32 wywiadów pogłębionych z badaczami i badaczkami społeczno-humanistycznymi. Omawiamy „drogi do jakości” i „drogi do niejakości” w badaniach jakościowych w czasie kryzysu pandemicznego. Osoby prowadzące badania cechowała ambiwalencja w ocenie wpływu warunków pandemicznych na jakość ich badań. Analiza skupień pokazała z kolei, że strategie zapewniania jakości badań jakościowych w pandemii różniły się ze względu na uważność na zmiany jakości w różnych fazach procesu badawczego. Wyróżniono strategie polegające na dążeniu do osiągania jakości głównie na etapie realizacji badań oraz strategie holistyczne, skupione na zapewnianiu jakości we wszystkich fazach badania. Uzyskane wyniki zostały zinterpretowane w odniesieniu do czterech podejść do jakości badań jakościowych wyróżnionych na podstawie analizy literatury przedmiotu.

Słowa kluczowe: pandemia COVID-19; jakość badań jakościowych; kryteria jakości badań; proces badawczy; badania społeczne w czasie kryzysu społecznego
Pobierz Studia Socjologiczne nr 3/2023 (250) w pdf
Aneta Ostaszewska, Marta Pietrusińska: Wywiad online jako nowa rzeczywistość badawcza w kontekście badań nad feminizacją pandemii, s. 37–58 (DOI: 10.24425/sts.2023.147160)

Niniejszy artykuł jest próbą refleksji nad metodologicznymi wyzwaniami, jakie pojawiły się w czasie pandemii COVID-19 podczas realizacji jakościowej części projektu badawczego poświęconego feminizacji pandemii. W ramach badań prowadziłyśmy indywidualne wywiady online z kobietami pracującymi na uczelni wyższej. W niniejszym tekście bazując na doświadczeniach własnych z badania przeprowadzonego online oraz odwołując się do dyskusji w kręgu polskich badaczek i badaczy jakościowych aktualizujemy popularne mity z obszaru metodologii badań jakościowych dotyczące wywiadów zdalnych. Ponadto, w związku z tym, że zespół badawczy pracował tylko i wyłącznie w formie zdalnej, podejmujemy także refleksję nad wpływem pracy online na prowadzenie badań i naszą postawę badawczą.

Słowa kluczowe: kobiety; refleksyjność; metody jakościowe; pandemia COVID-19; wywiad online
Pobierz Studia Socjologiczne nr 3/2023 (250) w pdf
Małgorzata Łukianow, Justyna Orchowska: Czym jest dobry pamiętnik, czyli wyzwania etyczne i metodologiczne w projekcie „Pamiętniki Pandemii”, s. 59–82 (DOI: 10.24425/sts.2023.147161)

W artykule zaprezentowane zostaną najważniejsze wyzwania o charakterze organizacyjnym, metodologicznym i etycznym w projekcie „Pamiętniki Pandemii”. Działając w swoistym „laboratorium badawczym”, którym stała się pandemia koronawirusa, stanęłyśmy przed różnorodnymi pytaniami. Pierwsze z nich dotyczyło tego, jak oddzielić konkurs od projektu badawczego. W artykule opiszemy, w jaki sposób konkurs pamiętnikarski różni się od badania metodą dokumentów osobistych. Omówimy również proces wyboru najlepszych pamiętników i przyjęte przez nas kryteria oceny. Druga interesująca nas kwestia dotyczy wyzwań wiążących się z realizacją konkursu pamiętnikarskiego w okresie twardego lockdownu. Później wyzwaniem stała się analiza pamiętników zawierających trudne, osobiste relacje i opisujących indywidualne dramaty. W artykule zaprezentujemy szereg rozwiązań, które przyjęłyśmy podczas przeprowadzania projektu, takich jak koleżeńskie wsparcie, szczególna dbałość o anonimizację czy zabezpieczenie materiału przed dostępem osób trzecich.

Słowa kluczowe: etyka; pandemia; pamiętnik; konkurs; wyzwania metodologiczne
Pobierz Studia Socjologiczne nr 3/2023 (250) w pdf
Antoni Głowacki, Rafał Wiśniewski: Zanim nadeszła nuda. Dynamika odbioru treści kulturalnych w czasie pandemii, s. 81–107 (DOI: 10.24425/sts.2023.147162)

W trakcie pandemii COVID-19 funkcjonowanie instytucji kultury było znacząco ograniczone. Spowodowało to zmiany wzorów uczestnictwa w kulturze, z których najbardziej emblematycznym było przeniesienie aktywności kulturalnej do internetu. Artykuł przedstawia analizę praktyk odbiorców wydarzeń kulturalnych i ich postaw dotyczących konwersji cyfrowej (w odniesieniu do aktywności mających być w założeniu odpowiednikami wydarzeń stacjonarnych). Analiza przeprowadzona została z perspektywy teorii praktyk. Prezentowana perspektywa pozwala zrozumieć źródła atrakcyjności praktyk pandemicznych oraz logikę dynamiki odbioru treści kulturalnych obserwowaną w okresie pandemii. Bazą empiryczną analizy jest materiał z dwunastu zogniskowanych wywiadów grupowych (FGI) przeprowadzonych w listopadzie 2021 roku z przedstawicielami publiczności (osobami regularnie uczestniczącymi w wydarzeniach kulturalnych przed pandemią oraz w wydarzeniach online w trakcie pandemii).

Słowa kluczowe: cyfryzacja; socjologia kultury; COVID-19; konsumpcja kultury; teorie praktyk
Pobierz Studia Socjologiczne nr 3/2023 (250) w pdf
Agnieszka Maj: Pandemia a... spiżarnia. Praktyki zaopatrzenia w żywność w dobie pandemii w perspektywie badań jakościowych, s. 109–133 (DOI: 10.24425/sts.2023.147163)

Artykuł, oparty  na  wynikach  analiz  wywiadów  pogłębionych  przeprowadzonych w lipcu 2022 roku z wybraną grupą mieszkańców Polski, jest próbą odpowiedzi na pytanie, czy doświadczenia okresu pandemii miały wpływ na obecne sposoby zaopatrywania się badanych w żywność, np. kupowanie żywności, zarządzanie zapasami żywności, sposób organizacji spiżarni. Wymienione czynności analizowane są jako praktyki społeczne, element praktyk jedzeniowych. Jak pokazuje analiza wywiadów, część badanych dokonała rewizji dotychczasowych sposobów zaopatrzenia w żywność (ograniczenie konsumpcji żywności, dostosowanie jej do bieżących potrzeb, zwrócenie uwagi na jej niektóre moralno-etyczne aspekty). Część badanych po pandemii deklaruje też chęć posiadania zapasów żywności na wypadek niespodziewanej sytuacji, np. choroby. Ze zdobytych w czasie pandemii doświadczeń badani korzystają obecnie, aby radzić sobie ze skutkami inflacji.

Słowa kluczowe: żywność; zapasy; życie codzienne; pandemia COVID-19; zaopatrzenie w żywność
Pobierz Studia Socjologiczne nr 3/2023 (250) w pdf
***
Andrzej H. Jasiński: Komunikacja instytutów badawczych ze społeczeństwem w Polsce: Przegląd literatury i wyniki ankiety, s. 135–158 (DOI: 10.24425/sts.2023.147164)

Głównym celem pracy jest ocena aktualnych doświadczeń polskich instytutów badawczych w komunikacji ze społeczeństwem. Główna hipoteza badawcza zakłada, że w instytutach niedoceniana jest potencjalnie duża ranga komunikacji nauki ze społeczeństwem.

W artykule są przedstawione rezultaty studiów literatury oraz wyniki badania empirycznego przeprowadzonego metodą ankietową wśród 38 instytutów badawczych w Polsce. Podstawowe ustalenia pozwalają wnioskować, że nie ma jeszcze ugruntowanej teorii komunikacji na linii nauka – społeczeństwo. Komunikacja badanych instytutów ze społeczeństwem jeszcze nie stanowi priorytetu w ich działalności. Komunikacja ta powinna być działalnością planową, wyodrębnioną organizacyjnie i odpowiednio finansowaną, powinna być ona ważnym elementem strategii rozwoju każdego instytutu. Tam, gdzie jest to uzasadnione, należałoby utworzyć jednostkę organizacyjną instytutu, zajmującą się komunikacją ze społeczeństwem, a także z sektorem biznesu, jako że w praktyce trudno traktować te sfery rozdzielnie.

Słowa kluczowe: komunikowanie; instytuty badawcze; nauki
Pobierz Studia Socjologiczne nr 3/2023 (250) w pdf
Magdalena Lipnicka: Beyond the Norm of Monogamy – Consensual Non-monogamy as an Example of a ‘Post-modern’ Relationship?, s. 159–178 (DOI: 10.24425/sts.2023.147165)

Postmodern society is a society in the process of changing value systems and norms, increasing diversity, and individualisation, also in the area of intimate relationships. Contemporary consensual non-monogamy seems to be one example of this changing outlook. The article seeks to answer the questions as to how non-monogamous people identify themselves, what the motivations for entering such relationships they have, and what features of a new approach to relationships this type of relationship demonstrates. The theoretical framework of the article is based, among others, on Giddens’ and Prandini’s theoretical proposals as well as on Luhmann’s ‘semantics of love’. The text presents the results of the qualitative research consisting of 15 in-depth interviews. Its key findings are that in motivating their commitment to such relationships, respondents very often refer to self-discovery and to the choice to be consciously ‘non-normative’. They also demonstrate many features of a new approach to relationships, specifically, relational anarchy.

Słowa kluczowe: consensual non-monogamy; postmodernity; semantics of love; relational anarchy
Pobierz Studia Socjologiczne nr 3/2023 (250) w pdf
***
Barbara Połomka: Podmiotowe wspólnoty miejskie jako zasób rozwojowy miast. Recenzja książki: Michał Kudłacz, Miasto-idea. Nowe podejście do gospodarowania zasobami miasta, s. 179–185 (DOI: 10.24425/sts.2023.147166)
Pobierz Studia Socjologiczne nr 3/2023 (250) w pdf

Numer bieżący

Studia Socjologiczne nr 4/2023 (251)