Wersja polska nglish version
Logo Studia Socjologiczne
Logo PAN Logo UW
Uwaga Autorzy!

Od maja 2024 „Studia Socjologiczne” zmieniają zapis bibliografii. Przechodzimy na standard APA 7. Patrz zakładka „Dla Autorów”.

Studia Socjologiczne nr 1/2024 (252)

Studia Socjologiczne nr 1/2024 (252)
Spis treści/Contents
Pobierz Studia Socjologiczne nr 1/2024 (252) w pdf
Barbara Misztal: The Relevance of Civility Today, s. 5–26 (DOI: 10.24425/sts.2024.149314)

The paper emphasizes the contemporary relevance of civility, understood as a respectful way of treating the other and recognition of people’s differences and sensibilities. It outlines the sociological importance of civility as being connected with its role as both a normative guidance orienting us towards prescriptive ideals and as an empirical concept with important social impact on identities and actions. The paper examines Adam Smith’s theory which roots civility in a commercial society, analyses Elias’s (1994) history of civility as the folding of the logic of the civilizing process, and it debates theories linking the idea of civility to civil society. In conclusion, emphases are put on the importance of civility, seen as the act of respectful engaging with people across deep divisions, for the quality of democracy.

Słowa kluczowe: market; respect; civil society; democracy; civility
Pobierz Studia Socjologiczne nr 1/2024 (252) w pdf
Jakub Piotr Barszczewski: Spory wokół strategii dekolonizacji socjologii i odnowy perspektywy krytycznej, s. 27-54 (DOI: 10.24425/sts.2024.149315)

Artykuł omawia zachodnie spory wokół strategii upodmiotowienia socjologicznego dorobku peryferyjnych badaczy i specyfiki doświadczeń globalnego Południa. Ich początek wyznacza sformułowanie w I dekadzie XXI wieku przez Michaela Burawoya koncepcji socjologii globalnej jako programu deprowincjalizacji i odnowy socjologii. Spotkała się ona wówczas z krytyczną odpowiedzią zwolenników alternatywnych wizji przezwyciężenia europocentryzmu dyscypliny. W ostatnich latach spór ten toczy się wokół zasadności i ograniczeń klasycznego kanonu socjologii, w wyniku której pojawiły się nowe propozycje upodmiotowienia peryferii. Omawiając stanowisko Burawoya, odwołuję się również do prac Raewyn Connell, Juliana Go i Gurminder K. Bhambry jako najważniejszych oponentów amerykańskiego badacza. Podsumowaniem tej debaty są niepokojące głosy na temat niepożądanych konsekwencji zwrotu w stronę Południa, które rodzą pytania o granice krytycznej roli socjologii.

Słowa kluczowe: globalne Południe; dekolonizacja; postkolonializm; socjologia publiczna; socjologia globalna
Pobierz Studia Socjologiczne nr 1/2024 (252) w pdf
Konrad Kulikowski: Negatywne oddziaływanie polityki ewaluacji jednostek naukowych na jakość polskiej nauki. Perspektywa Mertonowskiego etosu naukowego, s. 55-79 (DOI: 10.24425/sts.2024.149316)

Główne pytanie badawcze prezentowanego artykułu brzmi: czy polska polityka ewaluacji jednostek naukowych wpływa na podnoszenie poziomu nauki w polskich instytucjach naukowych? Przyjęto założenie, iż warunkiem jakości nauki jako działalności ukierunkowanej na generowanie nowej wiedzy jest etos naukowy oparty na czterech imperatywach Roberta K. Mertona: uniwersalizmie, wspólnotowości, bezinteresowności i zorganizowanym sceptycyzmie. Polityka, która za cel stawia sobie podnoszenie jakości nauki, powinna promować i wzmacniać postępowanie zgodne z normami etosu naukowego. Przeprowadzona analiza porównawcza pomiędzy normami Mertona a normami postępowania, które wymusza polityka ewaluacji, ujawniła, iż zasady ewaluacji jednostek naukowych nie sprzyjają kształtowaniu się norm etosu naukowego, a często są z nimi sprzeczne. Paradoksalnie, procedury ewaluacji stworzone do promowania jakości polskiej nauki prowadzą do obniżania jakości działalności naukowej. Jeśli celem polskiej nauki ma być generowanie nowej wiedzy, a nie tylko zapewnienie awansu społecznego, należy przeformułować zasady polityki ewaluacji jednostek naukowych tak, aby zwiększyć ich zgodność z normami etosu naukowego.

Słowa kluczowe: socjologia nauki; zarządzanie nauką; etos naukowy; normy w nauce; ewaluacja jednostek naukowych
Pobierz Studia Socjologiczne nr 1/2024 (252) w pdf
Kamil Łuczaj: Terapeutyczny wymiar wywiadu socjologicznego: praktyka badawcza w kontekście wyzwań etycznych, s. 81-105 (DOI: 10.24425/sts.2024.149317)

Artykuł omawia problematykę prowadzenia wywiadów jakościowych w kontekście ich potencjału terapeutycznego oraz potrzeby przygotowania zespołu badawczego do ich realizacji. Opierając się na przykładzie badań własnych z awansującymi społecznie akademikami (2020-2022) oraz projektu dotyczącego biograficznego doświadczenia posttransformacji (2022-), w artykule odpowiadam na następujące pytania: Dlaczego wywiady biograficzne mają potencjał do przeistoczenia się w rozmowę terapeutyczną? W jaki sposób można przygotować się do jego prowadzenia? Kto powinien wydawać zgodę lub rekomendacje dotyczące prowadzenia takiego wywiadu? Ze względu na poruszaną w obu projektach tematykę, wywiad może przekształcić się z typowo socjologicznej formy pomiaru rzeczywistości społecznej w rozmowę o charakterze terapeutycznym lub quasi-terapeutycznym, która zaspokaja potrzeby emocjonalne rozmówców i umożliwia zmianę ich zachowań (m.in. dzięki zwiększonej autorefleksyjności).

Słowa kluczowe: wywiad terapeutyczny; konsultacje koleżeńskie; etyka badań; badania biograficzne
Pobierz Studia Socjologiczne nr 1/2024 (252) w pdf
Adela Malak, Marianna Strzelecka, Joanna Tusznio: Czym jest solidarność ekologiczna? Badania perspektywy obrońców rzek w Polsce, s. 107-129 (DOI: 10.24425/sts.2024.149318)

Artykuł podejmuje problematykę solidarności ekologicznej jako przejawu wartości relacyjnej z rzekami. Obecne w literaturze rozważania teoretyczne nie zostały dotąd poparte wynikami badań empirycznych. Wkładem pracy w rozwój socjologii środowiska jest zatem empiryczne zbadanie przejawów solidarności ekologicznej jako wartości relacyjnej oraz weryfikacja założeń teoretycznych na jej temat, a także wytyczenie kierunków dalszej operacjonalizacji tego pojęcia w badaniach społecznych. Podstawą osiągnięcia wskazanego celu było przeprowadzenie eksploracyjnych wywiadów jakościowych z osobami zaangażowanymi w działania na rzecz rzek w Polsce. Wyniki badań pokazują, że wskazane w literaturze trzy wymiary solidarności ekologicznej są współzależne, a wspólnie mogą motywować do działania na rzecz rzek. Zrozumienie współczesnego charakteru relacji człowieka z rzekami oraz czynników kształtujących te relacje wydaje się kluczowe dla projektowania adekwatnych rozwiązań problemów dotykających ekosystemy rzeczne w Polsce.

Słowa kluczowe: wartości relacyjne; więź człowiek - rzeka; solidarność ekologiczna; troska o rzeki; działania zbiorowe
Pobierz Studia Socjologiczne nr 1/2024 (252) w pdf
Mariusz Dzięgielewski: Polish Immigrant Organizations in The Republic of Ireland, Their Present State and Scenarios for Their Future Development, s. 131-153 (DOI: 10.24425/sts.2024.149319)

The presence of an extensive number of Polish immigrants in Ireland has a short history, which began after Poland’s accession to the EU. Therefore, the organizations that have been set up since 2004 were to a high degree built up with no or little impact of the existing tradition of immigrant structures and institutions. This makes Ireland a specific laboratory for testing a new model of immigrants’ organization of the 21st century. The article aims to describe the development of Polish immigrant organizations in Ireland and to present their characteristics, including their goals, activities, the role of new media and technology, as well as the patterns of participation and communication. The detailed presentation of these characteristics and case studies serves the goal of answering the question: if and to what extent “young” Polish immigrant organizations in Ireland can be seen as the forerunners of a new model of immigrants’ organization of the 21st century.

Słowa kluczowe: EU enlargement; post-accession migration; immigrant organizations; Polish diaspora
Pobierz Studia Socjologiczne nr 1/2024 (252) w pdf
Maria Rogińska: An Alternative God: The Non-Christian Divine Imaginary Among The Scientists from Lithuania and Ukraine, s. 155-180 (DOI: 10.24425/sts.2024.149320)

The relationship between science and religion, particularly their assumed conflict, has traditionally been discussed in terms of their factual or logical contradictions. The article proposes to change this perspective and to consider them both as sources of images in order to show their powerful interaction in the sphere of the imaginary. It also emphasizes that the historical and cultural context of their interaction is highly important. Based on the 66 in-depth interviews with the (post)Soviet generations of Ukrainian and Lithuanian scientists, the article reconstructs their imaginary of the Divine. Most of them have not retained their Christian belief. Instead, they created an alternative, science-related imaginary that integrated science and religion rather than put the two in conflict. The research provides evidence that the Soviet culture aimed at eradicating religion has in fact planted a seed of a religious sensibility and imaginary that was hidden under the guise of science and that has been persisting through generations.

Słowa kluczowe: sociology; science; religion; Ukraine; Lithuania; (de)secularization; imaginary
Pobierz Studia Socjologiczne nr 1/2024 (252) w pdf
***
Zbigniew Karpiński: Nierówni, różni, podzieleni, czyli jak mierzy się nierówności społeczne i ekonomiczne, s. 181-186 (DOI: 10.24425/sts.2024.149321)

Recenzja książki: Grzegorz Lissowski. 2023. Nierówności społeczne i ekonomiczne. Wybrane miary. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 198.

Pobierz Studia Socjologiczne nr 1/2024 (252) w pdf

Numer bieżący

Studia Socjologiczne nr 1/2024 (252)